Türkiye’de antibiyotik tüketimi Almanya’nın yaklaşık üç, Hollanda’nın ise dört katına yakın. Tüketim azalmasına karşın Avrupa ülkeleriyle fark sürüyor. Türkiye, kendi belirlediği azaltma maksadına de ulaşamadı.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun (TİTCK) 2025 faaliyet raporuna nazaran, bin kişi başına günlük antibiyotik tüketimi 35,47 günlük doz oldu.
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezinin (ECDC) 18 Kasım’da yayımladığı 2025 bilgilerini içeren raporda Avrupa Birliğinin (AB) nüfusa nazaran ağırlıklandırılmış tüketim ortalaması 18,9 olarak kaydedildi. Türkiye’deki tüketim bu ortalamanın yaklaşık yüzde 88 üzerinde.
18-24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası’nda açıklanan Avrupa bilgileri, antibiyotiklerin tesirini muhafaza muhtaçlığını gündeme getiriyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), gereksiz ve yanlış kullanımın dirençli mikroorganizmaların gelişmesini ve yayılmasını hızlandırdığına dikkat çekiyor.
Avrupa ile Türkiye arasındaki fark ne kadar?
Almanya’da 2025’te bin kişi başına günlük antibiyotik tüketimi 12,8, Hollanda’da 9,3 oldu. Fransa ve İspanya’da 22,8, İtalya’da 21,2 günlük doz tüketildi.
ECDC’ye toplam tüketim verisi bildiren AB ülkeleri arasında en yüksek paha, 31,1 ile Yunanistan’da. Türkiye’nin tüketimi bunun da yaklaşık yüzde 14 üzerinde.
Karşılaştırma, hastaneler ile toplumdaki toplam sistemik antibiyotik tüketimine dayanıyor. Nüfus farkını dikkate almak için tüketim bin kişi başına hesaplanıyor.
Antibiyotik tüketimi düştü ancak maksat tutmadı
Türkiye’de tüketim 2024’te 37,70 iken 2025’te yaklaşık yüzde 6 azalarak 35,47’ye geriledi. Fakat amaç 27 idi. Gerçekleşen tüketim, amacın yaklaşık yüzde 31 üzerinde kaldı. TİTCK’nin 2026 Yılı Performans Programında tüketimin 2028’de 31’e indirilmesi hedefleniyor.

AB’de ise ortalama tüketim 2024’te 20,3 iken 2025’te 18,9’a indi. Türkiye’deki düşüş, AB ortalamasıyla arasındaki farkı kapatmaya yetmedi. ECDC, son düşüşü olumlu kıymetlendiriyor lakin AB’nin 2030 gayelerine ulaşmak için gereğince süratli ilerlemediğini belirtiyor.
AB, antibiyotik tüketimini 2019’a nazaran yüzde 20 azaltmayı hedefliyor. 2025 prestijiyle azalma yüzde 5’te kaldı. Maksada ulaşmak için tüketimin bin kişi başına günlük 15,9 doza inmesi gerekiyor.
İlaç seçimi de izleniyor. DSÖ’nün AWaRe sınıflandırmasındaki Access grubu, birçok yaygın bakteriyel enfeksiyonda birinci yahut ikinci seçenek olarak önerilen antibiyotikleri içeriyor. AB, kullanılan antibiyotikler içinde bu kümenin hissesini 2030’a kadar en az yüzde 65’e çıkarmayı hedefliyor. 2025’te bu hisse yüzde 62,5 oldu.
Sağlık Bakanlığı antibiyotik kullanımı için ne diyor?
Türkiye Sağlık Bakanlığı, “Antibiyotikler gribi tedavi etmezler” diyerek tabip tavsiyesi dışında antibiyotik kullanılmamasını istiyor.
Bakanlığa bağlı TİTCK’nin stratejik planına nazaran antibiyotik içeren reçetelerin oranı 2011’de yüzde 35 iken 2024’te yüzde 25’e geriledi. Kurum bu değişimi akılcı ilaç kullanımı çalışmalarının sonucu olarak sunuyor.
Ancak reçetelerdeki hissenin azalması, tüketilen toplam ilaç ölçüsünün birebir oranda düştüğü manasına gelmiyor. Bu göstergelerden biri reçetelerin içeriğini, oburu tüketilen ilaç hacmini ölçüyor.
TİTCK’nin 2025 faaliyet raporunda, akılcı antibiyotik kullanımı çalışmalarındaki aksaklıklar da yer alıyor. Raporda, çalışmalara 2020 ve 2021’de pandemi sebebiyle alternatif tekniklerle devam edildiği, daha sonra ekonomik önlemler sebebiyle planlanan faaliyetlerin gerçekleştirilemediği belirtiliyor.
Kurum, davranış değişikliği için hem sıhhat çalışanlarına hem de hizmet alanlara yönelik yoğun çalışma gerektiğini vurguluyor. Yapılamayan faaliyetlerin tüketimi ne ölçüde etkilediğine ait hesaplama ise sunulmuyor.
Bakanlığın Ocak 2026’da duyurduğu ulusal hareket planı çalıştayı raporunda izleme sistemlerinin, laboratuvarların ve eğitim çalışmalarının güçlendirilmesi öneriliyor.
Hazırlanması planlanan ulusal hareket planına rehber olarak sunulan rapor, insan, hayvan ve etraf sıhhatini birlikte ele alan “Tek Sağlık” yaklaşımını temel alıyor.
DSÖ’den kullanım uyarısı
DSÖ, antibiyotiklerin sırf doktor tarafından reçete edildiğinde kullanılmasını istiyor. Grip ve soğuk algınlığı üzere virüs kaynaklı hastalıklarda bu ilaçların tesirli olmadığını belirtiyor.

Örgüt, evvelki tedavilerden kalan antibiyotiklerin kullanılmaması ve ilaçların diğerleriyle paylaşılmaması konusunda da uyarıyor.
DSÖ’ye nazaran gayret, gereksiz kullanımı önlemenin yanında uygun teşhis araçlarına, ilaçlara ve aşılara erişimi de kapsıyor. Gereksinimi olan hastanın uygun tedaviye ulaşması gerekiyor.
Antibiyotik direnci nedir?
Antibiyotik direnci, insan bedeninin ilaca alışması değil, bakterilerin değişerek tedavide kullanılan ilaçlara dirençli hâle gelmesi manasına geliyor. Bu bakteriler yayılabildiği için sorun sadece antibiyotik kullanan kişiyi ilgilendirmiyor.
DSÖ’nün 2025 global izleme raporuna nazaran 2023’te dünya genelinde laboratuvarla doğrulanmış yaygın bakteriyel enfeksiyonların yaklaşık altıda biri antibiyotik tedavilerine dirençliydi. İzlenen bakteri ve antibiyotik eşleşmelerinin yüzde 40’tan fazlasında, 2018–2023 devrinde direnç arttı.
ECDC’nin bu yılki kampanyası, antibiyotiğe sık maruz kalan bebeklere ve okul öncesi çocuklara odaklanıyor.
Kurum, soğuk algınlığı, öksürük ve boğaz ağrısı üzere şikayetlerin birçoklarına virüslerin yol açabildiğini hatırlatıyor. Antibiyotiklerin sırf reçeteyle ve tıbben gerekli olduğunda kullanılmasını istiyor. Dirençli bakterilerin yayılması karşısında ilaçların tesirini korumak için acil adım daveti yapıyor.
Kızamık hadiseleri yine artıyor: Neden aşı tersliği mı?
1
ABD’de Covid-19 Maske Zorunluluğu Yeniden Getirildi
4704 kez okundu
2
Seydişehir Belediyesi Çalışanları Sağlık Taramasından Geçti
4511 kez okundu
3
TFF “hurma” uyarısı nedir? Arapça’da hurma ne demek?
1460 kez okundu
4
Bilim İnsanları, Gerçek Et Gibi Kendini İyileştirebilen Yapay Et Dokusu Üretti
1254 kez okundu
5
Apple’dan Tartışılacak Karar: 2021 iPhone’larda Bağlantı Noktası Olmayacak
1170 kez okundu