İnsan hakları ihlali: Bayan sünneti nedir? Ne kadar yaygın?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Ağrı’da vazife yapan bayan hastalıkları ve doğum uzmanı Dr. Ali Çakır’ın “kadın sünneti” yaptığına yönelik sosyal medya paylaşımı tartışmalara yol açtı. Türk Tabipleri Birliği özel bir klinikte misyon yapan Çakır hakkında disiplin soruşturması başlatırken DEM Parti de mevzuyu TBMM gündemine taşıdı.

Tepkiler üzerine kelam konusu Instagram paylaşımı değiştirildi. Bilhassa bayan örgütlerinin büyük reaksiyon gösterdiği Çakır’ın Instagram hesabındaki paylaşımda yer alan “kadın sünneti” tabiri, “hud derisi alma işlemi” olarak güncellendi. Pekala, ağır bir insan hakları ihlali olarak görülen bayan sünneti nedir ve hangi ülkelerde yaygın olarak yapılıyor?

Kadın sünneti nedir?

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bayan sünnetini “tıbbi bir münasebet olmaksızın bayan dış genital organlarının kısmen ya da büsbütün çıkarılması yahut bayan genital organlarına öteki hallerde ziyan verilmesi” olarak tanımlıyor. Uygulamanın, klitorisin yahut iç ve dış dudakların kısmen ya da büsbütün çıkarılmasından vajina açıklığının dikilerek daraltılmasına kadar farklı biçimleri bulunuyor.

Örgüt, bu uygulamanın kız çocukları ve bayanlar açısından hiçbir sıhhat faydası bulunmadığını vurguluyor. Bilakis, bu uygulamanın şiddetli kanama, idrar yapmada zahmet, ilerleyen devirlerde kistler, adet düzensizlikleri, enfeksiyonlar, doğum sırasında komplikasyonlar ve yenidoğan vefatları riskinde artış üzere önemli sıhhat meselelerine yol açabileceği belirtiliyor.

Bu uygulama milletlerarası seviyede insan hakkı ihlali olarak kabul edilirken sıklıkla bebeklikten 15 yaşına kadar olan kız çocuklarına uygulanması sebebiyle tıpkı vakitte çocuk haklarının ihlali olarak da görülüyor.

Kadın sünneti ne kadar yaygın?

İnsani yardım kuruluşlarının datalarına nazaran, dünya genelinde yaklaşık 230 milyon bayan, bayan sünnetine maruz kalmış durumda. Hannover merkezli Alman Dünya Nüfusu Vakfı (DSW), geçen Şubat ayında yaptığı açıklamada bu sayının on yıl öncesine kıyasla yaklaşık 30 milyon arttığını belirtiyor.

Vakıf, bayan sünneti uygulamalarını gerçekleştiren sıhhat işçisinin sayısındaki artışa da dikkat çekiyor. DSÖ bilgilerine nazaran, bugün her dört bayan sünneti olayından biri sıhhat çalışanları tarafından yapılıyor.

Hangi ülkelerde bu uygulama var?

“End FGM” (Kadın Genital Mutilasyonuna Son) ağının 2025 tarihli tahliline nazaran, kadın sünneti uygulaması en az 94 ülkede belgelenmiş durumda.

Uygulama en yaygın olarak Sahra Altı Afrika ülkelerinde görülüyor. Afrika dışında ise başta Umman ve Yemen olmak üzere birtakım Arap ülkelerinde ve Endonezya, Malezya üzere Asya ülkelerinde uygulanıyor.

Avrupa’da da yaklaşık 600 bin kız çocuğu ve bayanın, genital mutilasyona maruz kaldığı belirtiliyor. Avrupa’da ve Kuzey Amerika’da yaşayan ve bu uygulamanın yaygın olduğu ülkelerden gelen kimi göçmen ailelerin, kız çocuklarını bilhassa memleketlerinde yaptıkları tatiller sırasında sünnet ettirdikleri belirtiliyor.

Dünya genelinde yaklaşık 230 milyon bayanın, bayan sünnetine maruz kaldığı belirtiliyorFotoğraf: Gelawej Ahmadi/Middle East Images/IMAGO

End FGM’nin araştırmasına nazaran, sadece 59 ülkede bayan sünnetini açıkça yasaklayan yasal düzenlemeler bulunuyor.

Bazı ülkelerde uygulamanın kız çocukları ve bayanların hoşluğunu, namusunu ve evlenme talihini artırdığına inanılıyor. Yaygın kanının bilakis bayan sünnetinin dini bir ritüel olmadığı, kökleri Antik Çağ’a kadar uzanan ve kimi toplumlarda derinlemesine yerleşmiş geleneklere dayandığı belirtiliyor.

Kadın sünneti nasıl sona erdirilebilir?

Birleşmiş Milletler, bayan sünnetine 2030 yılına kadar son vermeyi hedefliyor. Fakat Alman Dünya Nüfusu Vakfı’na nazaran bu maksada ulaşılması kolay değil.

Vakfın değerlendirmesine nazaran, her yıl yaklaşık 4 milyon 400 bin kız çocuğu bayan sünneti tehdidiyle karşı karşıya bulunuyor. Ek tedbirler alınmaması hâlinde bu sayının daha da artabileceği uyarısı yapılıyor.

DSW’ye nazaran, bayan sünnetini önlemeye yönelik programlar kronik kaynak yetersizliği yaşıyor. ABD’nin ilgili Birleşmiş Milletler kurumlarından çekilmesinin akabinde bu alanda Almanya dahil öteki ülkelere, bilhassa kalıcı ve sürdürülebilir yatırımlar açısından daha büyük sorumluluk düştüğü belirtiliyor.