Almanya’da bu yaz şimdiye kadar 10 bin kişi sıcaktan öldü

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Sıcak çarpması hadiseleri genelde baş ağrısı, baş dönmesi ve şuur bozukluğu üzere belirtilerle başlar. Bedenin ısı düzenleme sistemi çöker ve beden sıcaklığı tehlikeli formda yükselir. Bunun sonucu çoklu organ yetmezliği ve vefat olabilir.

Almanya’da bu yıl yüksek sıcaklıklar sebebiyle hayatını kaybedenlerin sayısı neredeyse 10 bine ulaştı. Robert Koch Enstitüsü’nün (RKI) haftalık raporuna nazaran, 19 Temmuz prestijiyle sıcaklık kaynaklı tahmini ölüm sayısı 9 bin 800 oldu.

Ülkede Haziran sonunda sıcaklıklar 40 dereceye ulaşırken birtakım kentlerde 41 derece ile Almanya için rekor pahalar kaydedilmişti. Bu seviyede bir sıcaklık dalgası Almanya’da daha evvel görülmedi.

RKI, 2022-2025 arasında ise, her yıl sıcaklığa bağlı 2 bin 600 ila 4 bin 900 vefat yaşandığını varsayım ediyor.

Sıcak sebep öldürüyor?

Uzmanlar, sıcaklığın direkt vefata çok ender yol açtığını, birden fazla olayda yüksek sıcaklıkların mevcut hastalıklarla, bilhassa de kalp-damar, akciğer ve böbrek rahatsızlıklarıyla birleşerek vefat riskini artırdığını belirtiyor. Bu sebeple sıcaklık, vefat dokümanlarında direkt sebep olarak yer almıyor ve resmi istatistiklerde görünmüyor.

Robert Koch Enstitüsü’nün (RKI) 2026 yılı için Temmuz ortasına kadar Almanya’da şimdiye kadar 9 bin 800 aşırı sıcak kaynaklı ölüm meydana geldiğini açıklaması aslında bir kestirimden itibaret.

Ancak bu, açıklanan sayının tümüyle takviyesiz olduğu manasına gelmiyor. Münih Helmholtz Merkezi Epidemiyoloji Enstitüsü Başkan Yardımcısı, meteorolog ve epidemiyolog Alexandra Schneider, hesaplamanın niteliğini şöyle açıklıyor: “Bu istatistiksel bir irtibat.”

İstatistikler ne söylüyor?

Bu temas, Almanya’da Federal İstatistik Dairesi’nin topladığı vefat bilgileri ile Alman Meteoroloji Dairesi’nin (DWD) muhakkak bir periyotta ölçtüğü sıcaklık gelişiminin birlikte değerlendirilmesinden ortaya çıkıyor. Sadece Haziran ayının son haftasında yaklaşık 23 bin 600 kişi öldü. O hafta, haftalık ortalama sıcaklık, yani gündüz ve gece sıcaklıklarının haftalık ortalaması 26 dereceydi. RKI, haftalık ortalama sıcaklığın 20 dereceyi aşması halinde sıcak kaynaklı vefatları hesaba katıyor.

Haziran ayının son haftasında Almanya’da termometreler 40 dereceyi aşan rekor sıcaklıklar gösterirken, toplam ölüm sayısı, evvelki yılların birebir periyotlarındaki yaklaşık 18 bin 200 olan ortalama pahanın yaklaşık yüzde 30 üzerindeydi. Araştırmacılar, sıcak kaynaklı mevt sayısını iddia etmek için sıcaklığın en fazla 20 derece olduğu şartlarda kaç vefat yaşanacağını modelledi.

Schneider, makul bozucu etkenlerin de hesaptan çıkarıldığını belirtiyor. RKI bu usulle tahmini sıcak kaynaklı vefat sonucuna ulaşıyor.

Alexandra Schneider, varsayımı makul buluyor ve bu büyüklükte bir sayı beklediğini söylüyor. Epidemiyolog, geçmişte RKI’nin yolunu eleştirmişti. Schneider’e nazaran sıcaklığın hafta içinde çok güçlü dalgalanması halinde haftalık ortalama, sert iniş çıkışları yumuşatabiliyor ve vefat hadiselerini olduğundan düşük gösterebiliyor: “Ancak bu defa durum farklıydı. Çünkü hava daima sıcaktı.”

Soğuktan vefatlar sıcaktan fazla

Soğuk kaynaklı vefatlar için de sıcak kaynaklı ölümlerle birebir şey geçerli: Bunlar bir iddia ve makul bir istatistiksel kontağa dayanıyor. Yılın soğuk devrinde teneffüs yolu hastalıkları artıyor. Epidemiyolog Schneider’e nazaran soğuk, sıcak üzere kalp-damar sistemi hastalıklarını da kolaylaştırıyor.

Soğuk kaynaklı vefatlar, Almanya ve Avrupa’da hâlâ sıcak kaynaklı ölümlerden daha yüksekFotoğraf: Florian Gaertner/photothek/IMAGO

Schneider, Avrupa’daki genel tabloyu şöyle özetliyor:

“Avrupa’da soğukla ilişkilendirilen mevt oranları hâlâ sıcakla ilişkilendirilenlerden çok daha yüksek. Lakin yavaş bir kayma olduğunu görüyoruz.”

Peki iklim değişikliği kışları daha ılıman hâle getirip daha az insanın ölmesini sağlamaz mı? Araştırmacılar da bu soruyu sordu ve farklı senaryolar modelledi.

Schneider, hangi senaryo ele alınırsa alınsın sonucun birebir noktaya çıktığını söylüyor: “Net tesir, yani toplam vefat sayısı artıyor.”

Çünkü sıcaklığa bağlanabilecek vefatlar o kadar güçlü artıyor ki, soğukla ilişkilendirilen ölümlerdeki azalma bu artışı telafi edemiyor.

Sıcak hava kalp krizi ve felç riskini artırıyor

Schneider’e nazaran, yüksek sıcaklıkların sebep olduğu mevt nedenleri içinde sadece sıcak çarpmasına odaklanmak, sıcaklığın tesirlerini önemli biçimde hafife almak manasına gelir. Uzman, istatistiksel tekniklerin sebep kullanıldığını şöyle açıklıyor:

“Bu sebeple diğer kronik hastalıklar ile sıcak arasındaki irtibatları görmek ve incelemek için bu istatistiksel yollar kullanılıyor.”

Schneider, sıcak ile muhakkak hastalıklar arasındaki ilişkiyi gösteren çalışmalara kendisi de katıldı. Bu bulgulardan birini şöyle aktarıyor:

“Sıcağın artık kalp krizleriyle güçlü biçimde bağlı olduğunu gösterebildik. Gece sıcaklığı ayrıyeten inme riskini artırıyor.”

Aşırı sıcaklar sıhhat işçisini zorluyor

Jonas Sonnenstuhl, Brandenburg eyaletindeki Teltow’da acil sıhhat teknisyeni olarak çalışıyor. Sonnenstuhl, alandaki müşahedesini şöyle anlatıyor:

“Hepimizin bildiği şey şu: İnme ve kalp krizi üzere hastalıklar tam da bu şartlarda daha sık görülüyor ya da daha süratli ölümcül hâle geliyor.”

Aşırı sıcaklar sırf hastaları değil, onları tedavi etmeye çalışan takımları de zorluyorFotoğraf: Frank Hammerschmidt/dpa/picture alliance

Alexandra Schneider ise sıcak kaynaklı vefatları buzdağının sadece görünen kısmı olarak nitelendiriyor. Yüksek sıcaklıklar vefata yol açmasa bile sıhhat açısından bir yük oluşturuyor. Bu bilhassa evvelce hastalığı olan şahıslar için geçerli.

Sonnenstuhl, doğuştan kalp rahatsızlığı bulunan ve sıcak hava dalgası sırasında acil çizgisi arayan 17 yaşındaki bir hastadan kelam ediyor. Hastanın o günkü durumunu şöyle tanım ediyor:

“O gün, bedeninin sonda olduğunu gösteren bariz semptomlar vardı. Nefes darlığı, baş dönmesi ve şuur bozuklukları.”

Aşırı sıcak, kurtarma takımlarını ve klinik çalışanını öbür formlarda de kapasite hududuna getirdi. Sıhhat teknisyeni Sonnenstuhl’un 24 saatlik nöbet tuttuğu 28 Haziran’da ambulansın içindeki sıcaklık 30 derecenin altına düşmedi. Buna ağır iş kıyafetleri, çelik burunlu botlar ve yorucu fizikî çalışma da eklendi.

Sonnenstuhl’a nazaran birçok hastanenin acil servisi klimalı değil; kurtarma istasyonları ise hiç değil. Alandaki yükü şöyle özetliyor: “Hem biz hem de klinikteki işçi sınırdaydık.”

Oysa hayat kurtarması gereken beşerler için serin ve canlı kalabilmek her şeyden kıymetli.