ABD’nin vurduğu Hark Adası İran için neden değerli?

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Amerika Birleşik Devletleri ordusu, Basra Körfezi’nde yer alan, İran’ın petrol ihracatı için kritik kıymete sahip Hark Adası’na taarruz düzenledi. ABD ordu sözcülüğünden yapılan açıklamada, adadaki askeri amaçların büsbütün imha edildiği bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından paylaştığı iletisinde, ülkesinin “tüm askerî amaçları büsbütün yok ettiğini” duyurdu. Trump ayrıyeten, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini engellemeye devam etmesi halinde petrol altyapısının da gaye alınabileceği tehdidinde bulundu.

Saldırıların Hark’ın petrol altyapısını maksat almadığını öne süren Lider Trump, “İran ya da öteki rastgele biri Hürmüz Boğazı’ndan gemilerin özgür ve inançlı geçişini engellemek için bir teşebbüste bulunursa, bu kararı derhal gözden geçireceğim” dedi.

Trump, İran’ın ABD akınlarına karşı kendini savunamayacağını da lisana getirerek “İran ordusu ve bu terör rejimiyle irtibatlı öteki herkes, silahlarını bırakıp ülkelerinden geriye kalanı kurtarsalar düzgün olur – ki geriye pek bir şey kalmadı!” sözlerini kullandı.

İran’ın yarı resmi haber ajansı Fars, isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD hücumları sırasında Hark Adası’nda 15’ten fazla patlamanın duyulduğunu, ayrıyeten hava savunma sistemleri ile bir deniz üssü ve havaalanı tesislerinin vurulduğunu lakin petrol altyapısının ziyan görmediğini aktardı.

Hark Adası’nın pozisyonu ve İran için kıymeti nedir?

Hark Adası, Basra Körfezi’nde, Buşehr limanının yaklaşık 50 kilometre kuzeybatısında yer alıyor. Yaklaşık 20 kilometrekare büyüklüğündeki Ada’da, petrol terminalleri, petrol tankları, elektrik santralleri ve tuzdan arındırma (desalinasyon) tesisleri bulunuyor. Ada, İran ihracat iktisadı için vazgeçilmez bir lojistik üs olarak kabul ediliyor.

Enerji ve finansal hizmet uzmanlarının değerlendirmesine nazaran, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı Hark Adası üzerinden gerçekleştiriliyor.

Ada uzun müddettir ülkenin stratejik açıdan zayıf noktası olarak bedellendiriliyor. İran kıyılarının 26 kilometre açığında, Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlayan ve dünya petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yaklaşık 483 kilometre kuzeybatısında yer alan Ada etrafındaki suların, anakaranın sığ kıyı sularının tersine gereğince derin olması sayesinde, petrol taşıyan dev tankerler buraya rahatlıkla yanaşabiliyor.

Son yıllarda Ada’daki terminal üzerinden okyanuslar ortası taşıma için tıpkı anda on süpertankerin yüklenebildiği belirtiliyor.

Hark Adası İran’ın petrol ihracatında nasıl bir rol oynuyor?

Enerji ile ilgili bahislerde finansal hizmet veren Pickering Energy Partners isimli şirketin yatırım yöneticisi Dan Pickering, ABD saldırısının akabinde yaptığı değerlendirmede, “Hark’ın altyapısını devre dışı bırakırsanız, piyasadan kalıcı olarak günde iki milyon varil çıkarmış olursunuz” dedi.

ABD merkezli fiyat takip şirketi GasBuddy’nin analistlerinden Patrick De Haan da çatışmanın tırmandırılmasından tasa duyduğunu lisana getirerek “İran’ın kaybedecek daha az şeyi” olduğunu ve bu ülkenin köşeye sıkıştırıldığında harekete geçmeye çok meyilli bir hal sergilediğini vurguladı. De Haan, güç sistemlerine karşılıklı taarruzların artmasından da telaş duyduğunu belirtti.

Hark’tan sevk edilen petrolün büyük kısmı dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı Çin’e gidiyor. Tanker takip şirketi Kpler’ın bilgilerine nazaran İran petrolü bu yıl Çin’in deniz yoluyla yaptığı ithalatın yüzde 11,6’sını oluşturuyor.

28 Şubat’ta İsrail ve ABD tarafından başlatılan savaşa karşın İran, TankerTracker.com ve Kpler bilgilerine nazaran günde 1,1 ila 1,5 milyon varil ortasında ihracata devam ediyor.

İran, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) bilgilerine nazaran, günde 3,3 milyon varil ham petrol üretimi ile dünyanın üçüncü büyük üreticisi pozisyonunda.

ABD ordusu Hark’ta hangi amaçları vurdu?

ABD Başkanı Trump’a göre, adadaki tüm askeri maksatlar imha edildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) açıklamasına nazaran, hassas vuruşlarla deniz mayını depoları, füze sığınakları ve çok sayıda askerî tesis yok edildi. CENTCOM, toplamda 90’dan fazla askerî amacın vurulduğunu, petrol tesis ve altyapısına ise ziyan verilmediğini tabir ediyor.

İran’ın yarı resmî haber ajansı Fars’a, Ada’daki hava savunma sistemleri, bir askeri üs, bir denetim kulesi ve helikopter hangarı ABD akınında vurulduğunu duyurdu. New York Times (NYT) gazetesi de, İran Petrol Bakanlığı’ndan bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, yaklaşık iki saat süren patlamalardan sonraki sarsıntıların bir sarsıntı üzere hissedildiğini okuyucularına aktardı. Askerî uzmanlara nazaran Hark Adası’nın ataktan sonra rastgele bir askerî muhafazası kalmadı.

ABD Başkanı Trump bu saldırılarla neyi amaçladı?

Donald Trump, kendi sözüne nazaran İran’ı, Hürmüz Boğazı’nı yine açmaya zorlamak istiyor. Toplumsal medya hesabından paylaştığı bildirisinde, Ada’daki petrol altyapısını yok etmekten “nezaket gereği” vazgeçtiğini söz eden Trump, İran ya da diğer bir gücün Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerini engellemeye çalışması durumunda, bu kararını “derhal yine gözden geçireceğini” vurguladı.

Petrol tesislerine mümkün bir atağın ne üzere sonuçları olur?

NYT’ye konuşan üst seviye bir İran Petrol Bakanlığı yetkilisi, Hark Adası’ndaki petrol altyapısına yapılacak bir akının, İran petrol ihracatının büyük bir kısmını anında durma noktasına getireceğini lisana getirdi. Uzmanlar, bunun halihazırda varil başına 100 doların üzerinde olan petrol fiyatlarını varil başına 150 dolara kadar çıkarabileceği varsayımında bulunuyor. Çünkü husus yalnızca Hark’ta İran ham petrol ihracatının on varilden dokuzunun işlenmesinden ibaret değil. Birebir vakitte İran’ın dünya çapındaki petrol arzı, global petrol piyasasının yaklaşık yüzde dördünü oluşturuyor.

İran misilleme olarak ne ile tehdit ediyor?

İran idaresi ve İhtilal Muhafızları, ülkenin güç kesimine ya da limanlarına saldırılması halinde misillemede bulunulacağını lisana getiriyordu. Tahran, kelam konusu noktalara en ufak bir akın olması durumunda, ABD ve Batılı müttefiklerinin çıkarlarının olduğu bölgedeki petrol ve doğal gaz kaynaklarını ateşe vereceği tehdidinde bulundu. Bu telaffuz de Basra Körfezi civarındaki hiçbir liman yahut ekonomik merkezin inançta olmadığı manasına geliyor.

Reuters,dpa / ET,JD