Elektrikli araçlar sürat kesmiyor: Talep sebep artıyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Elektrikli araba pazarı dünya genelinde beklenenden çok daha süratli büyüyor. Satışlar sırf altı yıl içinde on kat arttı. Dünya genelinde 2025 yılında yaklaşık 21 milyon elektrikli binek araba satıldı.

– 2019: Dünya genelinde satılan yeni arabaların sadece yüzde 1’i elektrikliydi.

– 2025: Bu oran yüzde 25’e ulaştı.

– Mayıs 2026: Çin’de satılan yeni arabaların yüzde 63’ü elektrikli oldu.

– Dünya genelindeki yaklaşık 1,4 milyar arabanın 85 milyonu elektrikli.

Bu büyümenin başını bilhassa Çin ve Avrupa çekiyor. Fakat Latin Amerika ve başka bölgelerde de elektrikli araba satışları süratle artıyor.

Elektrikli mobilitede Çin önde

Dünyanın en büyük araba pazarı olan Çin’de elektrikli araçlar yıllardır teşvik ediliyor. Ülke uzun müddettir güneş ve rüzgâr gücü üzere geleceğin teknolojilerine ve elektromobilitenin temel bileşeni olan batarya teknolojisine yatırım yapıyor.

İleri seviye araştırmalar ve seri üretim sayesinde elektrikli araba bataryalarının maliyeti süratle düştü. Bugün bataryalar, on yıl öncesine kıyasla sırf dörtte biri maliyetle üretilebiliyor.

Çin’de elektrikli arabalar 2024 yılından bu yana dizel ve akaryakıtlı araçlardan daha ucuz. Devlet birebir vakitte şarj altyapısını da süratle genişletiyor ve elektrik fiyatları da epeyce düşük seyrediyor. Çin’de 2015 yılında yeni araç satışlarında elektrikli arabaların hissesi sadece yüzde 1 iken, Mayıs 2026’da bu oran yüzde 63’e yükseldi.

Çinli üretici BYD’nin araba taşıma gemisi Bremerhaven Limanı’na yanaşıyor. Çin, sadece dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı değil, birebir vakitte Avrupa başta olmak üzere global pazarlara en fazla elektrikli araç ihraç eden ülke konumundaFotoğraf: Lars Penning/dpa/picture alliance

Elektrikli ve hibrit araçlar

Dünya genelindeki elektrikli araçların üçte ikisini “Battery Electric Vehicle” (BEV) olarak isimlendirilen, büsbütün elektrikli araçlar oluşturuyor. Bu araçlar sadece elektrikle çalışıyor ve kabloyla şarj ediliyor.

Geriye kalan üçte birlik kısım ise hibrit araçlardan oluşuyor. Bu araçlarda elektrik motorunun yanı sıra akaryakıt motoru da bulunuyor.

Plug-in Hybrid (PHEV) araçlarda her iki motor da tekerlekleri hareket ettirebilirken, Extended Range Electric Vehicle (EREV) modellerinde tekerlekler sırf elektrik motoruyla çalışıyor. Batarya boşaldığında içten yanmalı motor elektrik üreterek menzili artırıyor.

HEV olarak isimlendirilen klasik hibritler ise memleketler arası istatistiklerde elektrikli araç sınıfına dahil edilmiyor.

AB’de her üç yeni araçtan biri elektrikli

Avrupa Birliği’nde (AB) 2018 yılında yeni araç kayıtlarında elektrikli arabaların hissesi sadece yüzde 1 seviyesindeydi. Nisan 2026 prestijiyle ise neredeyse her üç yeni araçtan biri elektrikli oldu.

Elektrikli mobilite bilhassa Kuzey Avrupa’da yaygın. Norveç’te satılan yeni arabaların neredeyse tamamı elektrikli (yüzde 99). Bu oran Danimarka’da yüzde 82, İsveç’te ise yüzde 65 seviyesinde.

Mayıs 2026 prestijiyle Birleşik Krallık’ta yeni araçların yaklaşık yüzde 40’ı, Almanya’da yüzde 37’si, Fransa’da ise yüzde 34’ü elektrikliydi. Bu üç ülkede elektrikli araç satışları bir evvelki yılın tıpkı ayına nazaran yaklaşık yüzde 30 arttı.

Elektrikli dönüşüm artık sadece arabaları değil, ağır yük nakliyatını da kapsıyor. Almanya’da kamyonlar için kurulan yeni şarj noktalarının sayısı artıyorFotoğraf: ARAL

Türkiye’de de elektromobilite yükselişte

Türkiye de elektrikli araç dönüşümünün hızlandığı ülkeler arasında yer alıyor. Anadolu Ajansı’nın derlediği datalara nazaran, ülkede yaklaşık 400 bin elektrikli araç bulunuyor. Şarj noktalarının sayısı ise 40 bini aştı.

Yerli üretici Togg’un pazara girmesiyle birlikte elektrikli arabalara ilgi süratle arttı. Elektrikli araçların yeni araba satışlarındaki hissesi 2025 yılında yüzde 22’ye ulaşırken, Türkiye birçok Avrupa ülkesiyle misal bir dönüşüm süreci yaşıyor.

Uzmanlar, yeni model seçenekleri ve genişleyen şarj altyapısıyla büyümenin önümüzdeki yıllarda da sürmesini bekliyor.

Türkiye’nin birinci “yerli ve milli” elektrikli arabası TOGG, bir müddettir Almanya’da da satılıyor. TOGG’un, ilerleyen süreçte öbür Avrupa ülkelerinde de satışa sunulması hedefleniyor Fotoğraf: Halil Sagirkaya/Anadolu Agency/IMAGO

ABD’de elektrikli araç pazarı durgun

ABD’de elektrikli araba pazarı son yıllarda sakin seyrediyor. 2023 ile 2025 arasında yeni araç satışlarında elektrikli arabaların hissesi yüzde 10 düzeyinde kaldı. Nisan 2026’da ise bu oran yüzde 6’nın altına düştü.

ABD’de yeni elektrikli araç alımına yönelik vergi teşvikleri geçen yıl sona erdi.

Tesla’nın Model Y ve Model 3 modelleri dünyanın en çok satılan elektrikli arabaları olmayı sürdürüyor.

Dünya genelinde elektrikli araçların yüzde 71’i Çin’de, yüzde 17’si Avrupa’da, yüzde 5’i ABD’de üretiliyor.

ABD’de elektrikli araç satışlarındaki büyüme yavaşlasa da Tesla üzere şirketler otonom sürüş ve robotaksi teknolojilerine yatırım yapmayı sürdürüyor. Kaliforniya, bu dönüşümün merkezlerinden biri olarak öne çıkıyorFotoğraf: picture alliance/dpa/TESLA/AAP

Asya ve Latin Amerika’da da büyüme hızlandı

Gelişmekte olan ve yükselen ekonomiler dahil birçok ülkede yeni araç satışlarında elektrikli arabaların hissesi ABD’den daha yüksek.

Uluslararası Güç Ajansı’nın (IEA) datalarına nazaran kimi Asya ülkeleri epeyce ileri düzeyde. 2025 yılında Nepal’de yeni araç satışlarının yüzde 68’i elektrikliydi. Nepal’i Singapur (yüzde 63), Vietnam (yüzde 41) ve Tayland (yüzde 23) izledi. Latin Amerika’da da elektrikli araba satışları süratle artıyor.

Son iki yılda satışlar üç katına çıktı. 2026’nın birinci çeyreğinde yeni araç satışlarında elektrikli arabaların hissesi Uruguay’da yüzde 31’e ulaştı. Uruguay’ı Kosta Rika (yüzde 16), Kolombiya (yüzde 15) ve Brezilya (yüzde 10) takip etti. ABD’nin komşusu Meksika’da ise oran yüzde 6 oldu.

Etiyopya: Afrika’nın elektrikli öncüsü

Afrika’da bilhassa Etiyopya elektrikli araçlara yöneliyor. Ülke 2024 yılında içten yanmalı motorlu araçların ithalatını yasaklayan birinci ülke oldu.

Bu tarihten bu yana elektrikli araç sayısı yaklaşık dört kat artarak 100 bini aştı. Elektriğin büyük kısmı hidroelektrik kaynaklardan sağlandığı için elektrikli araç kullanımı akaryakıtlı araçlara nazaran çok daha düşük maliyetli.

İçten yanmalı araç ithalatını yasaklayan Etiyopya’da farklı segmentlerdeki elektrikli araç üretimi süratle artıyorFotoğraf: Shewangizaw Wegayehu/DW

Elektrikli araçlar içten yanmalı araçlardan ucuzluyor

Elektrikli araçların satın alma maliyeti bugüne kadar ekseriyetle akaryakıtlı ve dizel araçlardan daha yüksekti. IEA bilgilerine nazaran 2025 yılında elektrikli araçlar ABD’de yüzde 27, Almanya’da yüzde 19, Brezilya ve Türkiye’de ise yüzde 11 daha değerliydi.

Ancak fiyatlar süratle düşüyor. Çin’de yeni elektrikli arabalar 10 bin euronun altında fiyatlarla satılıyor. Ülkede 2025 yılında yeni elektrikli araçlar ortalama olarak içten yanmalı araçlardan yüzde 20 daha ucuzdu.

Avrupa’da elektrikli arabaların birçok hâlâ 20 bin euronun üzerinde fiyatlarla satılıyor. Lakin daha uygun fiyatlı modeller piyasaya çıkmaya başlarken devlet teşvikleri de tüketicilerin maliyetlerini düşürüyor.

Güçlü bataryalar ve süratli şarjla daha uzun menzil

Geçmişte üst segment elektrikli araçlar tek şarjla en fazla 500 kilometre yol gidebilirken bugün kimi modeller 800 kilometrenin üzerinde menzil sunabiliyor.

Şarj altyapısı da süratle büyüyor. Günümüzde süratli şarj istasyonları, modele bağlı olarak yaklaşık 20 dakikada 300 kilometrelik sürüş için kâfi enerjiyi sağlayabiliyor.

Teknoloji geliştikçe elektrikli arabaların şarj müddetleri kısalıyor, menzilleri ise artıyorFotoğraf: John Walton/PA Wire/picture alliance

Elektrikli araçlar daha verimli ve daha ekonomik

Elektrik motorları, enerjiyi direkt harekete dönüştürdükleri için akaryakıtlı ve dizel motorlardan çok daha verimli çalışıyor.

Bu sebeple elektrikli araçlar daha az güç tüketiyor. Bir elektrikli araba 100 kilometrede yaklaşık 15 kWh güç harcarken, emsal büyüklükteki bir içten yanmalı araç yaklaşık 50 kWh güce gereksinim duyuyor.

Araçları meskende şarj etmek çoklukla en ekonomik metot. Dünya genelinde elektrikli araç kullanımı, meskende şarj imkânı olmasa bile içten yanmalı araçlardan yaklaşık yüzde 15 daha ucuz.

İran savaşı elektrikli araç eğilimini güçlendiriyor

Uluslararası Enerji Ajansı, İran savaşı sebebiyle yükselen petrol fiyatları ve düşen batarya maliyetlerinin elektrikli araç satışlarını daha da hızlandıracağını öngörüyor.

IEA varsayımlarına nazaran, 2026 yılında dünya genelinde yaklaşık 23 milyon elektrikli araba satılacak. Bu sayı, tüm yeni araç satışlarının yaklaşık yüzde 30’una karşılık geliyor.

Bloomberg New Energy Finance tarafından hazırlanan Electric Vehicle Outlook raporuna nazaran ise elektrikli araçların yeni araç satışlarındaki hissesi 2030 yılına kadar dünya genelinde yüzde 38’e, 20235’e kadar ise yüzde 52’ye ulaşabilir.