Beyin tümörüne karşı aşı geliştirildi: Sonuçlar umut verici

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Beyin tümörlerinin tedavisi güç. Ameliyat edilebilen tümörler bile cerrahi müdahaleyle nadiren tümüyle çıkarılabiliyor. Hastalara standart olarak kemoterapi ve radyoterapi uygulanıyor. Agresif tümörleri bulunan şahıslar, teşhis konulduktan sonra buna karşın birden fazla vakit en fazla beş yıl yaşıyor.

Alman Kanser Araştırma Merkezi, Mannheim Üniversite Tıp Merkezi, Heidelberg Üniversite Hastanesi ve diğer araştırma kurumlarından bilim insanlarının yürüttüğü bir çalışmada, 33 hastaya bu tedavilere ek olarak yeni geliştirilen bir aşı uygulandı.

Araştırma grubu, sekiz yıllık uzun devir takibin sonuçlarını Nature bilim mecmuasında yayımladı. Temkinli optimistlik için sebep var: Araştırmaya katılanların yüzde 66’sı sekiz yıl sonra hâlâ hayattaydı. İştirakçilerin yüzde 42’sinde ise bu mühlet boyunca tümör tekrar büyümedi.

Çalışmanın baş müelliflerinden Michael Platten, hastaların kıymetli bir kısmında tümörün bu kadar uzun müddet yine ortaya çıkmamasının kendisini şaşırttığını söylüyor.

Platten, Mannheim Üniversitesi Nöroloji Kliniği’nin yöneticisi ve Alman Kanser Araştırma Merkezi’nde bir araştırma kısmının lideri.

Beyin tümörlerinde standart tedavi ekseriyetle ameliyat, kemoterapi ve radyoterapiden oluşuyor. Yeni geliştirilen tedavi edici aşı ise bu sürece ek olarak bağışıklık sistemini tümör hücrelerine karşı harekete geçirmeyi ve hastalığın tekrar ilerlemesini geciktirmeyi hedefliyorFotoğraf: privat

Beyin tümörü aşısı kanseri önlemiyor

Kızamık, kabakulak ya da koronavirüste olduğu üzere aşılar daha çok belli bir hastalığa yakalanmayı önleyen yahut bağışıklık sistemini eğiterek hastalığın daha hafif geçirilmesini sağlayan hami bir uygulama olarak biliniyor. Bunlara “önleyici aşılar” deniyor.

“Tedavi edici aşıların” gayesi ise bağışıklık sistemini harekete geçirerek bir tümörü yok etmek. Platten ve takımının geliştirdiği tedavide kullanılan kanser aşısı, sırf muhakkak beyin tümörlerinde görülen bir gen mutasyonunu amaç alıyor. Araştırmaya katılan 33 kişinin tamamında yüksek dereceli astrositom vardı.

Bağışıklık sistemi tümör hücreleriyle çabayı öğreniyor

Astrositomlar, beyin ve omuriliği kapsayan merkezi hudut sisteminin en sık rastlanan tümörlerinden olan gliom kümesine dahil. Düzgün huyludan son derece agresife kadar dört dereceye ayrılıyor. Üçüncü ve dördüncü derece astrositomlarda, araştırmacıların aşıyla maksat aldığı makul bir gen mutasyonu ortak olarak bulunuyor.

Bu gen, IDH1 isimli belli bir enzimin üretiminden sorumlu. Gen değişikliği sebebiyle IDH1’deki belli bir protein yapı taşı değişiyor. Bu da tümörün daha süratli büyümesini sağlayan yeni bir protein yapısı oluşturuyor. Aşı, bağışıklık sistemini bu protein yapısını yabancı olarak tanıyıp onunla gayret etmeye hazırlıyor.

Almanya’daki araştırmada denenen yeni aşı, bağışıklık sistemini iki yoldan harekete geçirdi: Bozulmuş hücrelerle direkt savaşan T hücreleri ile tümöre karşı antikor üreten B hücreleri oluştu. Platten, gayenin “tedavinin, bu örnekte radyokemoterapinin tamamlanmasının akabinde tümörün tekrar ortaya çıkmasını önlemek” olduğunu söylüyor.

Tedavi edici aşı, kansere yakalanmayı önlemekten çok bağışıklık sistemini tümör hücrelerini tanımaya ve onlara karşı cevap vermeye hazırlıyor. Araştırmacıların maksadı, tedavi sonrası tümörün tekrar büyümesini mümkün olduğunca geciktirmekFotoğraf: ersin arslan/Zoonar/picture alliance

Etkiye dair şimdi somut delil yok

Bonn Üniversite Hastanesi Nöroonkoloji Direktörü Ulrich Herrlinger, araştırmada yer almadı. Lakin meslektaşlarının çalışmasının, kanser hastaları için gerçek bir fırsat sunduğunu düşünüyor.

Herrlinger, yüksek dereceli astrositomların “yeniden ortaya çıkma, büyümeyi sürdürme ve sonunda hastalığın tedavi edilemez hale gelme ihtimalinin neredeyse yüzde 100” olduğunu söylüyor. Araştırmacılar bu tümörlerin sebep oluştuğunu ise şimdi bilmiyor. Kanser araştırmacısı, “Neden tam da bu kişinin hastalandığını kimse bilmiyor” diyor.

Bu sebeple meslektaşı Michael Platten’in araştırması ona umut veriyor:

“Bağışıklık sistemini kalıcı olarak etkin tutmayı başarabilseydik, bu tümörü uzun vadede baskılayabilme ümidini da beraberinde getirirdi.”

Daha kapsamlı araştırmalar 2027’de başlayacak

Çalışmanın muharriri Platten üzere Herrlinger de bilgilerin temkinli yorumlanması gerektiği ikazında bulunuyor: “33 hastayla kesin yargılara varılamaz.” Herrlinger’e nazaran sıradaki adım, denetimli ve rastgele iştirakli kapsamlı bir araştırma olmalı.

Bu çalışma için hazırlıklar sürüyor. Platten, 200’den fazla hastanın katılacağı projenin Mart 2027’de başlayacağını söylüyor. “Bugünkü şartlarda, araştırmadan sahiden emniyetli sonuçlar elde etmemiz için dokuz yıllık bir müddetten kelam ediyoruz.”

Aşının gerçekte ne kadar tesirli olduğu ve hatırlatma dozlarının bağışıklık karşılığını daha da güçlendirip güçlendiremeyeceği fakat o vakit anlaşılacak. Buna karşın Platten, mevcut araştırmanın sonuçları karşısında temkinli iyimserliğin yersiz olmadığını düşünüyor. Platten, ihtiyatı elden bırakmadan da ümitli olunabileceğini vurguluyor.