Almanya: Süratli modaya karşı dokumacılık yasası sertleştiriliyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Almanya Çevre Bakanı Carsten Schneider, son yıllarda devletler için büyük bir yük haline gelen “hızlı moda” (fast fashion) eserlerinin toplanması ve geri kazanımı konusunda üreticilere sorumluluk getiren yeni yasal düzenlemenin ana sınırlarını açıkladı. Avrupa Birliği’nin (AB) geçen sonbaharda kabul ettiği çerçeve düzenleme kapsamında hazırlanan ön taslak metnin üzerinde çalışmaların tamamlanması sonrasında yasa tasarısı sunulacak. Hazırlanacak yasanın 17 Temmuz 2027’ye kadar yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

Çevre Bakanlığı bünyesinde hazırlanan düzenleme, giysi, fular, kravat, eldiven üzere aksesuarlardan mesken dokuması ve ayakkabıya kadar geniş bir eser yelpazesini kapsıyor. Bu eserlerin, üretici şirketler tarafından kurulacak bir “Üretici Sorumluluğu Organizasyonu” aracılığıyla toplanması, kıymetlendirilmesi yahut tekrar kullanımının sağlanması öngörülüyor. Belediyeler ve sivil toplum kuruluşlarının yürüttüğü mevcut başarılı toplama sistemleri ise çalışmalarını sürdürebilecek.

Düzenlemeyle ithalatçılar da dahil olmak üzere Almanya’da piyasaya dokumacılık eseri sunan herkes “üretici” sayılacak ve bu tertibe üye olmaları gerekecek. Yapılanma, üreticilerin ödeyeceği katkı hisseleriyle finanse edilecek. Şirketlerin, bir evvelki yıl piyasaya sürdükleri eser ölçüsünün en az yüzde 70’ini geri toplama koşulunu yerine getirmesi aranacak.

Almanya Çevre Bakanı Carsten SchneiderFotoğraf: Andreas Gora/dpa/picture alliance

Kullan-at mantığına eleştiri

Düzenlemenin genel çerçevesini tanıtan Toplumsal Demokrat Partili (SPD) Bakan Schneider, Avrupa pazarındaki kısa ömürlü eser problemine dikkat çekti. “Hızlı moda kısa müddet kullanılıyor lakin uzun mühlet baş ağrıtıyor” diyen Schneider, bu giysilerin konteynerleri doldurduğunu fakat ne ikinci el olarak kullanılabildiğini ne de geri dönüştürülebildiğine dikkati çekti. Bakan, özellikle Çin menşeli ucuz ithal eserlerin yarattığı yüke işaret ederek, eser kalitesi düştükçe üreticinin ödeyeceği katkı hissesinin artacağını belirtti.

Asıl sorun, Temu yahut Shein gibi platformlarda satılan “hızlı moda” yahut “ultra süratli moda” eserlerinde yatıyor. Greenpeace’in bilgilerine nazaran, bir dönem bile dayanması beklenmeyen bu eserler, büyük satış platformlarında neredeyse günlük olarak değişiyor. Lakin kaliteleri o kadar düşük ki yalnızca kısa bir mühlet giyilebiliyorlar.

Almanya’daki etraf ve yardım kuruluşları uzun yıllardır eski giysileri toplayıp yine kıymetlendirilmesi tarafında sıkı halde çalışıyorsa da giderek artan kullan-at mantalitesi nedeniyle oluşan rekor atık dokuma baş edilmesi imkansız bir sorun haline geldi Fotoğraf: Armin Weigel/dpa/picture-alliance

Giderek artan dokumacılık atıkları

Almanya’daki hane halkı atık dokumacılık ölçüsü son on yılda yüzde 55 artarak yıllık 175 bin tona ulaştı. Datalara nazaran kişi başına düşen atık dokuma yaklaşık iki kilogramı buluyor.

Kâr gayesi gütmeyen kullanılmış dokumacılık toplayıcılarının çatı kuruluşu Fairwertung Genel Müdürü Thomas Ahlmann, “Yaklaşık bir yıldır, kıyafet kabul ettiğimizde üstüne biz para ödüyoruz. Düşük kaliteli kıyafetler artık yalnızca bir maliyet yükü haline geldi” diyor. Ahlmann, el ile yapılan ayrıştırma süreci sonucunda kıymetlendirilebilir kıyafet ölçüsü azalırken, geri kalan kısmın bertaraf edilmesi için yüksek fiyatlar ödenmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Kıyafet toplayarak toplumsal marketlere yahut yardım projelerine ulaştıran Alman Kıyafet Vakfı’nın (Deutsche Kleiderstiftung) Başkanı Ulrich Müller de durumu şu sözlerle özetliyor: “Bundan 10-15 yıl evvel konteynerlerdeki eserlerin yüzde 5’i âlâ durumdaydı. Artık bu oran tahminen yüzde 1’e düştü.”

Çevre dostu yaklaşım ödüllendirilecek

Yeni yasal düzenlemeyle üreticiler bir hisse ödeyecek ve bu da kıyafetlerin uzun ömürlü, tamir edilebilir ve geri dönüştürülebilir olması üzere kriterlere nazaran saptanacak. Eser ne kadar etraf dostuysa ödenecek hisse o kadar düşük olacak.

Ancak çevreci kuruluşlar düzenlemeyi “yetersiz” buluyor. Deutsche Umwelthilfe’den (DUH) Viola Wohlgemuth, düzenlemenin bu halinin boşluklar içerdiğini ve nihayetinde “ucuz dokuma atık bertarafı için bir fiyat kırma yarışına döneceğini” savundu.

Greenpeace’ten Moritz Jäger-Roschko ise düzenlemenin sorunun kökenine inmediğini, yalnızca toplama ve istiflemeye odaklandığını belirterek bunu “kaçırılmış bir fırsat” olarak nitelendirdi.

DUH Genel Müdürü Barbara Metz üreticilerinden alınması hedeflenen katkı hissesinin en az yüzde 20’sinin kurulacak bir dönüşüm fonuna aktarılması gerektiğini belirterek, bu kaynağın da dokumada değişim, tamirat, tamirat yahut ikinci el üzere alanlara harcanmasını önerdi.

dpa, AFP/ETO,JD