Trump tezli İran açıklamaları: Savaş sona mı eriyor?

BEĞENDİM

ABONE OL

News

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Tahran’a Hürmüz Boğazı ültimatomunun dolmasına az bir müddet kala geri adım atarak “diplomasiye fırsat vereceğini” duyurması, Ortadoğu’da karşılıklı restleşmelerle tırmanan tansiyonu kaygıyla izleyen dünya başşehirlerinde geniş yankı buldu.

Trump, İran ile görüşmeler yürüttüklerini duyurduğu birinci açıklamasını bugün sabah saatlerinde toplumsal medya üzerinden yaptı.

Bu açıklamasında, “Ortadoğu’daki düşmanlıkların bütünüyle ve sonuncu olarak tahlile kavuşturulması” için son iki gündür ABD ve İran ortasında “çok düzgün ve verimli görüşmeler yürütüldüğünü” belirten Donald Trump, Amerikan ordusuna İran’ın güç santrallerine ve altyapısına yönelik saldırdıları beş gün mühletle erteleme talimatı vererek, diplomasiye fırsat tanıyacağına işaret etti.

Trump’ın soru işaretlerine yol açan çıkışı

Trump’ın bu toplumsal medya paylaşımı, diken üstündeki güç piyasalarında tansiyonun düşmesini, petrol fiyatlarının gerilemesini, milletlerarası borsaların da tekrar yükselişe geçmesini beraberinde getirdi.

Ancak İran tarafından yapılan açıklamalarda, ABD-İran müzakerelerinin yalanlanması soru işaretlerine yol açtı.

Çünkü İran haber ajanslarının son dakika geçtiği ve İran Dışişleri Bakanlığı’na dayandırdığı haberlerde, ABD ile İran ortasında görüşme yapılmadığı, Trump’ın “Tahran’ın misilleme tehdidi nedeniyle geri adım attığı” ve bu açıklamanın “petrol fiyatlarını düşürme gayretlerinin bir parçası” olduğu iddia edildi.

Daha sonra ABD merkezli Axios’un muhabiri, Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın bir yandan Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner, öteki yandan da İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile başka ayrı görüşmeler gerçekleştirerek, tansiyonu düşürmek için taraflar ortasında iletiler taşıdığını bildirdi.

Hatta Financial Times haberinde, ABD ile İran ortasındaki dolaylı görüşmelere Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in öncülük ettiğini, Munir’in Pazar günü Lider Trump ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini duyurdu.

Bu haberleri, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsünün “ABD ile müzakere yok” açıklaması izledi. İranlı sözcü, savları yalanlamakla birlikte “gerilimi azaltmaya yönelik birtakım teşebbüsler olduğunu” lisana getirdi.

Kremlin ise Rusya’nın yakın müttefiki İran ile ilgili gelişmeleri yakından takip ettiklerini, lakin son gelişmeler konusunda “farklı ve çelişkili açıklamalar” yapıldığını belirtti.

Başkan Donald Trump ise, ülkesi ile İran ortasında müzakereler yürütüldüğü ve büyük gelişme kaydedildiği konusunda ısrarcı açıklamalarını sürdürüyor.

Trump U dönüşünü savundu: İran anlaşmak istiyor

Florida’dan Memphis’e gitmeden evvel gazetecilere açıklama yapan Trump, Ortadoğu’da “savaşı sona erdirmeye yakın olduklarını”, “İran’ın kendileriyle anlaşmak istediğini” ve ABD ile İran ortasında bu gaye doğrultusunda yürütülen müzakerelerde “sona yaklaşıldığını” belirtti.

Witkoff ve Kushner’in “üst seviye bir İranlı yetkili ile müzakere ettiklerini” ve bu müzakereleri bugün de sürdüreceklerini lisana getiren Trump, 15 unsurluk bir mutabakat üzerinde mutabakata varmaya yakın olduklarını “anlaştık sayılır” kelamlarıyla aktardı.

Donald Trump ayrıyeten “Asla nükleer silaha sahip olmayacaklar” diyerek İran rejiminin bunu kabul ettiğini, muahede sağlanır sağlanmaz da, ABD’nin İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu almak için harekete geçeceğini de kelamlarına ekledi.

ABD liderinin “en saygın lider” dediği kim?

“Çok, çok güçlü görüşmeler yaptık. Nereye varacaklarını göreceğiz. Kıymetli noktalarda, neredeyse tüm noktalarda mutabakata vardık diyebilirim” diyen Trump, İran’da kiminle görüştükleri sorusunda cevap vermekten kaçındı.

Görüşülen kişinin, İran’ın dini lideri Mücteba Hameney olmadığını söylemekle yetinen Trump, “Bence en saygın ve önder olan şahısla görüşüyoruz” dedi. Hatta Trump, İran’ın halihazırda rejim değişikliğine sahne olduğu argümanında da bulundu.

İsrail neden “Kalibaf” ismini sızdırdı?

Trump’ın gizem yaratan ve merak uyandıran açıklamaları üzerine, İsrail kaynaklarına dayandırılan haberlerde, ABD’nin müzakere ettiği kişinin İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf olduğu argüman edildi.

Haberlerde, İran Meclis Liderin İran’daki yükünün arttığı, ABD’nin İran’ın liderliğini üstlenmesini istediği kişinin de aslında Kalibaf olduğu öne sürüldü. Lakin ABD ile müzakereleri yürüten kişinin Kalibaf olduğu tezi hem kendisi, hem de İran Dışişleri tarafından yalanlandı. Hatta İran Meclisi Sözcüsü, ABD’yi “yalan haberlerle petrol piyasalarını manipüle etmekle” suçladı.

Siyasi analistler, Trump’ın bugünkü atağıyla dünya iktisadını krizin eşiğine getiren İran savaşından çıkış yolu aradığı görüşünde. Ayrıyeten ABD liderinin yürüttüklerini argüman ettiği direkt müzakerelerle de Tahran’da “kim ihanet ediyor?” sorusunu gündeme taşımak, siyasi bölünme ile iç hengamenin fitilini ateşleyerek İran rejimini zayıflatmak istediği de gündeme getiriliyor.

İran, ültimatom veren Trump’ı misilleme ile tehdit etmişti

Trump, 21 Mart’ta Tahran’a Hürmüz Boğazı’nı memleketler arası deniz taşımacığına açması için 48 saat müddet tanırken bunun gerçekleşmemesi halinde İran’ın elektrik santrallerini bombalamakla ve “yok etmekle” tehdit etmişti.

İran rejimi ise ültimatomun dolmasına kısa bir mühlet kala Trump’ı misilleme ile tehdit etmiş, İran’ın elektrik altyapısının maksat alınması halinde, ABD’nin Ortadoğu’daki müttefiklerinin güç alt yapısının amaç alınacağını, ayrıyeten Basra Körfezi’nin mayınlanacağını duyurmuştu.

Diken üstündeki güç piyasaları tarafından telaşla takip edilen ABD-İran restleşmesi, uluslararası borsalarda sert düşüşlere, petrol fiyatlarının da yükselmesine yol açmıştı.

IEA Başkanı Birol’dan uyarı

Uluslararası toplumda, Ortadoğu’daki savaşın ağır bir güç krizine yol açması tasası artarken, bugün açıklama yapan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Lideri Fatih Birol bu kaygıları artıran ikazlarda bulundu.

İran savaşı nedeniyle dünyada son yılların en ağır güç krizinin yaşanabileceğini söyleyen Birol, 1970’lerin iki petrol krizlerine ve Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinin tesirlerine atıfta bulunarak, günümüzde bunların toplamına eş kıymet bir kriz yaşanabileceğini belirtti.

“Bugüne kadar günde on bir milyon varil kaybettik, yani iki büyük petrol şokunun toplamından daha fazla” diyen Fatih Birol, İran’ın fiilen kapattığı Hürmüz Boğazı’na işaret ederek, “Bu kriz bu tarafta gelişmeye devam ederse, hiçbir ülke bu krizin tesirlerinden muaf kalmayacak” dedi.

Reuters,AP,AFP,dpa / DA,ET