İran savaşı: Turizmde ne kadar kayıp bekleniyor?

BEĞENDİM

ABONE OL

News

İran savaşı, dünyanın en çok turist çeken dördüncü ülkesi olan Türkiye’de korkuyla izleniyor. İran’a yakın kentlerde tüm tıp ve otel rezervasyonları iptal edilirken Ege ve Akdeniz kıyılarındaki tesislerde şimdi önemli bir kayıp yaşanmış değil.

Savaşın uzaması halinde yaz döneminin tehlikeye girebileceği ikazında bulunan bölüm temsilcileri, Ortadoğu ve Körfez ülkelerinden gelişler azalsa da Avrupa ve Rusyalı turistin Türkiye’ye daha fazla yöneleceği umudunu taşıyor.

İranlı turist sayısı 3 milyonu geçiyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bilgilerine nazaran İran, Türkiye’nin en çok turist aldığı ülkeler içerisinde Rusya, Almanya, İngiltere ve Bulgaristan’dan sonra beşinci sırada yer alıyor. Ortadoğu ve Körfez ülkelerinden Türkiye’ye gelen turist sayısı 2025 yılında 8 milyonu bulurken, bunun 3,3 milyonunu İran’dan Türkiye’ye gelenler oluşturdu.

Ancak İran savaşının olumsuz tesirleri, Türkiye’nin sona yakın kentlerinde esnaf ve turizmcilerin 2026 planlarına ağır darbe vurmuş durumda.

Tüm bayram rezervasyonları iptal oldu

İran’da her yıl 21-24 Mart tarihlerinde kutlanan Nevruz Bayramı devrinde Türkiye’nin bilhassa Van, Ağrı, Kars, Şırnak üzere sona yakın kentlerine İran’dan ağır bir turist akını yaşanıyor. O denli ki, yalnızca bu periyotta Türkiye’ye gerek tatil gerekse alışveriş ve akraba ziyareti üzere nedenlerle gelen turist sayısı kimi yıllarda bir milyonu aşıyor.

Ancak bu yıl, 28 Şubat’ta ABD ile İsrail’in İran’a hücumuyla başlayan savaş nedeni ile bayram rezervasyonları neredeyse yüzde 100 oranında iptal edilmiş durumda. Türkiye’den İran’a yönelik tatil tipleri da tıpkı bahtı paylaşıyor.

Hem İran-Türkiye ortasındaki uçuşların askıya alınmış olması hem de Van’daki Kapıköy Hudut Kapısı’ndaki giriş-çıkışlara getirilen kısıtlamalar nedeni ile İran’a yakın kentlerin iktisadında önemli kayıplar kelam konusu.

“Savaş nedeniyle tüm turizm kesildi”

1997 yılından beri Türkiye’den İran ve Irak Kürdistan Özerk Bölgesi’ne turistik cinsler düzenleyen, İranlıları da Türkiye’deki turistik bölgelere yönlendiren Van merkezli Ayanis Cins’in Satış ve Pazarlama Müdürü Onur Tunçdemir, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada, İran ile turizmde meselelerin 28 Şubat’ta başlayan savaş öncesinde ortaya çıktığına dikkat çekiyor.

İran’da 2025 sonu ve 2026 başlarında yaşanan sokak protestoları periyodunda başlayan rezervasyon iptallerinin 28 Şubat sonrasında güzelce arttığını lisana getiren Tunçdemir, “Bu yıl Ramazan ve Newruz bayramı tıpkı vakte denk gelmesine karşın, savaş nedeni ile tüm işler kesildi. Evvelden aldığımız ödemeleri iade etmek durumunda kaldık. Son iki haftada hem İran hem Kuzey Irak için iptaller yüzde 100’ü buldu” diyor.

Savaşın uzaması halinde sona yakın kentlerde esnaf ve turizmcilerin büyük ziyanlarla karşılaşabileceğini tabir eden Onur Tunçdemir, “Bu savaş devri ne kadar uzarsa bizim işlerimizin yüzde 100 iptal olma durumları devam edecek. Çeşit takvimlerimizi ertelemeye devam edeceğiz. Yılın 12 ayında Türkiye-İran ortasında tıp düzenleyen bir şirket olarak şu anda çeşit yapma olasılığımız yüzde 1 bile değil” diye konuşuyor.

Dünyanın en çok turist çeken dördüncü ülkesi

Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü’nün yayımladığı Mayıs 2025 Dünya Turizm Barometresi’ne nazaran, 2024 yılında dünyada en çok turist çeken birinci beş ülke Fransa, İspanya, Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye ve İtalya oldu. Böylece Türkiye 2024 yılında 56,7 milyon yabancı ziyaretçiyle İtalya’yı geçerek dördüncü sıraya yükseldi.

2025 yılında ise Türkiye toplam turist sayısını 64 milyona, turizm gelirini ise 65 milyar dolara çıkardı. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre, Türkiye 2017 yılından bu yana turist sayısı açısından dünyada 8. sıradan 4. sıraya yükselirken, turizm gelirleri bakımından ise 15. sıradan 7. sıraya çıkmış oldu. Türkiye’nin 2026 sonu için gayesi ise 68 milyar dolar gelir ve yaklaşık 65 milyon turist çekmek.

“Şu an Akdeniz için ağır iptaller yok”

DW Türkçe’ye konuşan Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği (AKTOB) İdare Heyeti BaşkanıKaan Kavaloğlu, Türkiye’nin en fazla turist çeken İstanbul, Antalya, Bodrum üzere bölgelerinde İran savaşına ait hiçbir tehlikenin kelam konusu olmadığını vurguluyor.

Buna rağmen şu anda savaş münasebetiyle rezervasyonlarda bir duraklama yaşadıklarını belirten Kavaloğlu, “Ama ağır bir iptal şu an için kelam konusu değil. Aslında bu yıl 17 milyon turist beklediğimiz Antalya, Ortadoğu ve Körfez’den gelen turist açısından hiçbir vakit çok ağır olmaz. Bizim en güçlü olduğumuz bölgeler Rusya, Almanya, İngiltere ve Polonya” diyor.

Şu anda İngiltere rezervasyonlarında bir azalma olsa da bilhassa Almanya ve Rusya rezervasyonlarının bekledikleri sayılarda devam ettiği bilgisini aktaran AKTOB Başkanı, “Geçtiğimiz günlerde Kültür ve Turizm Bakanımızla da bir toplantı yaptık ve son gelişmeleri ele aldık. Şu an yıl sonu amaçlarımız konusunda bir revizyon yapmaya gerek görmüyoruz. Biz hem insani hem de ekonomik nedenlerle savaşın uzun süreceğini düşünmüyoruz” formunda konuşuyor.

Savaş uzarsa kayıp 50 milyar doları aşabilir

Uluslararası iktisat danışmanlık firması Oxford Economics tarafından İran savaşının turizme tesirlerine ait yayınlanan tahlile nazaran, 2026 yılında Ortadoğu’ya yönelik turist akışında yüzde 11 ile yüzde 27 ortasında bir düşüş bekleniyor. Tahlile nazaran bu durum, global ölçekte 23 ila 38 milyon turist ve 34 ila 56 milyar dolar ortasında turizm harcaması kaybı yaratacak.

Oxford Economics, turizmde en büyük kaybı Körfez ülkelerinin yaşayacağını öngörüyor. Ortadoğu ve Körfez bölgesi tıpkı vakitte global memleketler arası transit trafiğinin yaklaşık yüzde 14’ünü karşılayan havaalanlarıyla kıymetli bir global transit merkezi pozisyonunda olduğu için, turizmdeki gerileme bölge dışındaki alanlarda da zincirleme tesirlere yol açacak.

“Türkiye’ye olumsuz tesiri şimdilik sınırlı”

Savaşın birinci günlerinde bölge ülkelerindeki 20 binden fazla uçuşun iptal edildiğini yahut öbür yere yönlendirildiğini lisana getiren Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Lideri ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet İşler, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada, “Bu durum Ortadoğu’nun global transit ağındaki rolü nedeniyle memleketler arası turizm hareketlerini direkt etkiledi. Türkiye turizmi de daha sonlu olmak kaydıyla bu etkilenmeden hissesini aldı” diyor.

Bununla birlikte Türkiye’de turizmcilerin son yıllarda pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı, Azerbaycan-Ermenistan savaşı ve iktisattaki dalgalanmalar üzere pek çok kriz yaşadığına işaret eden Mehmet İşler, “Açıkçası Türkiye’de turizm bölümü bu ve misal krizlere karşı çok tecrübeli bir durumda. Şu an İran ve kimi Ortadoğu pazarlarından turist akışının önemli halde azalması kelam konusu. 2025 yılında yaklaşık 3,28 milyon ziyaretçinin geldiği İran’dan turist akışı bugün büyük ölçüde durma noktasına geldi. Bilhassa İstanbul ve kent otellerinde MENA kaynaklı rezervasyonların önemli halde azaldığını görüyoruz” diye konuşuyor.

“Avrupalılar Körfez’den Türkiye’ye yönelebilir”

Öte yandan Avrupa pazarının global belirsizlikler nedeniyle Dubai üzere Körfez destinasyonlarından çekilerek Akdeniz havzasına yönelmesinin Türkiye için kıymetli bir fırsat yaratacağına dikkat çeken İşler, şu görüşleri lisana getiriyor:

“Türkiye’nin güçlü turizm altyapısı, geniş destinasyon çeşitliliği ve kriz idaresi deneyimi, bu türlü vakitlerde değerli bir avantaj olarak ortaya çıkıyor. Kriz münasebetiyle Avrupa pazarında rezervasyon davranışları giderek daha geç verilmeye başladı. Bu nedenle, önümüzdeki 4–6 haftalık süreci 2026 yaz döneminin tarafını belirleyebilecek kritik bir vakit aralığı olarak kıymetlendiriyoruz. Kısa vadede kimi pazar kayıpları ihtimalini göz önünde bulunduruyoruz.”