AB’nin Türkiye raporunda demokrasi ve Rusya vurgusu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Avrupa Kurulu, Türkiye’nin yanı sıra Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kosova, Karadağ, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Moldova, Ukrayna ve Gürcistan ile ilgili raporlarını açıkladı.

Türkiye’nin ülke raporunda evvelki yıllarda olduğu üzere insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü alanlarındaki eksikliklere işaret edildi, Türkiye’nin AB’nin Rusya yaptırımlarına katılmaması eleştirildi, BRICS ve Şanghay İşbirliği Örgütüne yönelik ilgisi de not edildi.

Türkiye’nin Avrupa Birliği için kilit ehemmiyet taşıyan bir partner ve AB’ye aday ülke olduğu belirtilen raporda, Doğu Akdeniz’de istikrarlı ve inançlı bir ortam yaratılması ve Türkiye ile karşılıklı faydaya ve iş birliğine dayalı bir bağ geliştirilmesinin AB’nin stratejik çıkarı olduğu yinelendi. Nisan 2024’teki AB Kurulu kararına atıfta bulunularak Türkiye ile iş birliğini daha da geliştirebilmek için Kıbrıs sıkıntısının tahliline yönelik görüşmelerin tekrar başlatılmasına ve ilerletilmesine özel değer verildiğine vurgu yapıldı.

“Hukuk, yargı ve temel haklarda kötüleşme sürüyor”

Türkiye ile AB üyelik müzakerelerinin 2018 yılından bu yana dondurulmuş durumda olduğu hatırlatılırken ortak çıkar alanlarında üst seviye temasların sürdüğü kaydedildi. AB’nin demokratik standartlarda, hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, temel haklara hürmet üzere alanlarda kötüleşmenin devam etmesine yönelik önemli kaygılarını giderecek adımlar atılmadığı da kaydedildi.

2016 yılında imzalanan Mülteci Mutabakatının sistemsiz göçle uğraştaki iş birliğinin temel çerçevesi olmayı sürdürdüğü ve tesirli olmaya devam ettiği de belirtildi. Raporda, AB’nin 3,6 milyon sığınmacıya mesken sahipliği yapan Türkiye’ye, 2011 yılından bu yana 10 milyar euroluk kaynağı özgür bıraktığına da işaret edildi.

Ekonomi, Yunanistan ve Kıbrıs

Ekonomik bağlantılara de değinilen raporda Türkiye’nin 2023 yılında AB’nin en büyük beşinci ticaret ortağı haline geldiğine ve ikili ticaret hacminin 206 milyar euroyu geçtiğine işaret edildi.

Raporda Yunanistan ile yaşanan olağanlaşma sürecine de yer verildi ve 2023 yılından bu yana Türkiye ile Yunanistan ortasındaki ilgilerin geliştiği, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki yetkisiz sondaj faaliyetlerine ve Yunan adaları üzerindeki uçuşlara son verdiği not edildi. Türkiye’nin AB üyesi Kıbrıs Cumhuriyeti’ni tanımayı reddetmeyi ve ilgili BM Güvenlik Kurulu kararlarına ters olarak Kıbrıs’ta iki devletli tahlili savunmayı sürdürdüğü kaydedildi.

“Cumhurbaşkanlığı sisteminde istikrar ve denetleme sistemleri eksik”

Raporda demokrasi başlığı altında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde istikrar ve kontrol sistemlerindeki eksikliklere dikkat çekildi, denetleyici kurumların direkt Cumhurbaşkanlığına bağlı olduğu, kamu idaresinin yüksek ölçüde siyasallaştığı not edildi. Hükümetin muhalefet partilerinden mahallî yöneticilere yönelik baskısının mahallî demokrasiyi zayıflatmaya devam ettiği, sivil toplum kuruluşlarının da baskı altında sıkıntı bir ortamda çalıştığı ve faaliyet alanlarının giderek daraltıldığı belirtildi.

AB raporunda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde istikrar ve kontrol sistemlerindeki eksikliklere dikkat çekildi.Fotoğraf: DHA

Kamu idaresi ıslahatı, hukukun üstünlüğü, temel haklar ve tabir özgürlüğü alanlarında da ilerleme kaydedilmediği ve AB Kurulu’nun bir evvelki raporunda yer alan tavsiyelerin yerine getirilmediği belirtildi. Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) kimi kararlarını uygulamayı reddeden tavrını sürdürdüğü kaydedildi.

“Sıkı para siyasetleri sürdürülmeli”

Ekonomik kriterler ortasındaki “İşleyen bir piyasa iktisadına sahip olma” başlığında ise Türkiye’nin bu alanda gelişmiş bir ülke olduğu ve raporun kapsadığı periyotta birtakım ilerlemeler kaydettiği belirtildi.

Daha sıkı para siyasetlerine dönüşün memnuniyetle karşılandığı kaydedildi, piyasa iktisadının işleyişinin geliştirilmesi için sıkı para siyasetlerinin sürdürülmesi, bütçe açığının daha da azaltılabilmesi için yeterli performans gösteren tüm gelirler ve mali tamponların kullanılması, fiyat belirleme düzeneklerinde devlet müdahalesinin azaltılması, rekabeti bozan devlet yardımlarının önlenmesi ve devlet yardımlarında şeffaflığın artırılması tavsiyesinde bulunuldu.

Gümrük Birliği modernizasyonuna Rusya yaptırımları koşulu

Raporda, Türkiye ile AB ortasındaki Gümrük Birliğinin modernizasyonu için AB Komitesinin bir evvelki rapordaki tavsiyelerinin hayata geçirilmesi için hazırlıkların uygun düzeyde olduğu, rapor devrinde de birtakım ihracat ve ithalat kısıtlamalarının kaldırılması üzere birtakım ilerlemeler kaydedildiği tabir edildi.

AB raporunda Türkiye’den ticaret önündeki kısıtlamaları kaldırması istendi.Fotoğraf: picture-alliance/dpa/B. Wüstneck

Ancak birtakım pürüzlerin giderilmediği belirtilerek kanunların AB gümrük kanunlarıyla uyumlu hale getirilmesi, denetimlerin artırılması, AB’nin Yolsuzlukla Çaba Ofisi OLAF ile iş birliğine gidilmesi, ihracat ve ithalata yönelik kısıtlamaların kaldırılmaya devam edilmesi ve AB-Türkiye Gümrük Birliği mutabakatı kapsamında hür hareket etmesi gereken mallara ek vergilerin kaldırılması tavsiyesinde bulunuldu.

Türkiye’nin ticaret önündeki pürüzlerin kaldırılması konusunda ilerleme kaydettiği ve AB’nin Rusya’ya Ukrayna’yı işgali nedeniyle uyguladığı yaptırımların delinmesini engelleyecek tedbirler aldığı belirtildi. AB Kurulunun Kasım 2023’te Gümrük Birliğinin modernizasyonu için taslak müzakere çerçevesi konusunda görüşmelere başlama tavsiyesinde bulunduğu hatırlatılan raporda, bunun “Türkiye’nin Rusya’ya karşı AB’nin uyguladığı yaptırımların toprakları üzerinden delinmesi konusunda ivedilikle adımlar atmasına ve ticaret konusundaki pürüzleri tesirli biçimde ortadan kaldırmayı sürdürmesine” bağlı olduğu yinelendi.

AB dış siyasetine ahenk daha da azaldı

Raporda, Türkiye’nin AB’nin ortak dış siyaset ve güvenlik siyasetleriyle ahenginin çok düşük düzeyde kaldığına işaret edildi. Rapora nazaran Türkiye’nin, 30 Eylül 2024 prestijiyle AB Dış Alakalar ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisinin AB ismine yaptığı açıklamalar ve AB Kurulunun ilgili kararlarına ahengi yalnızca yüzde 5 oranında kaldı. Bu oranın 2023’te yüzde 9 olduğuna işaret edildi.

Türkiye’nin, BM Güvenlik Kurulu dışında alınan yaptırım kararlarını uygulamama tavrını sürdürdüğü ve AB’nin Rusya yaptırımlarına katılmadığı belirtildi, lakin Türkiye’nin Rusya’ya karşı AB yaptırımlarının delindiği bir platform haline gelmek istemediğini de vurguladığı kaydedildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan BRICS doruğuna konut sahipliği yapan Rusya lideri Vladimir Putin ile birlikte.Fotoğraf: Alexander Zemlianichenko/AP/picture alliance

Rusya menşeli mallar ve düzmece transitler mercek altında

Yaptırımların delinmesi konusunda Türkiye ile görüşmelerin sürdüğü belirtilerek bu bağlamda Türkiye’nin “yüksek öncelikli kategorisindeki malların, varış yeri Orta Asya ya da Kafkaslar olarak beyan edilip Rusya’ya ihracı biçiminde gerçekleştirilen uydurma transitlerin önlenmesi konusunda adımlarını hızlandırması” tavsiye edildi. Türkiye’nin ayrıyeten Rusya menşeli yaptırıma tabi malların Avrupa ortak pazarına menşei değiştirilerek yasa dışı yollardan girişi konusunda AB soruşturma makamlarıyla daha aktif iş birliği yapması istendi.

Türkiye’nin BRICS ve ŞİÖ ile bağları not edildi

Türkiye’nin milletlerarası kuruluşlarda etkin olduğu, lakin bilhassa Kıbrıs Cumhuriyeti olmak üzere AB’ye üye ülkelerin kabulünü sistematik olarak engellemeye devam ettiği belirtilen raporda “Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin stratejik istikametinin AB’ye katılmak olmayı sürdürdüğünü tekrarlayarak söz etmektedir. Türkiye BRICS+ üyeliği için müracaatta bulunmuş, Şanghay İşbirliği Örgütüne (ŞİÖ) katılma istikametinde ilgisini lisana getirmiştir” denildi.

Türkiye’nin 2024’te her iki örgütün tepelerine katıldığına da işaret edildi.

Türkiye’nin Memleketler arası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü ve Deniz Hukuku Kontratı üzere kıymetli BM mukavelelerine taraf olmadığına da dikkat çekildi.

DW/BK,TY

DW Türkçe’ye manisiz nasıl ulaşabilirim?