Yeni keşif: Ozempic’e alternatif doğal molekül

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Yeni kuşak zayıflama tedavileri, obezite tedavisinde ihtilal yaratarak insanların bir vakitler ameliyat olmadan ulaşılması sıkıntı görülen kilo düzeylerine inmesine yardımcı oluyor.

Ozempic, Wegovy ve Mounjaro üzere enjeksiyonlar, bedenin çeşitli bölgelerinde iştahı bastırmak üzere tesir gösteren GLP-1 isimli hormonu taklit ediyor.

Kilo vermeye yardımcı olma konusundaki aktiflikleri sayesinde büyük bir muvaffakiyet yakalamış olan bu ilaçlar birtakım hastalarda mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı ve kabızlık üzere yan tesirlere de neden oluyor.

ABD’deki Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden bir takım tarafından keşfedilen ve 12 amino asitten oluşan iştah kesici BRP molekülü ise daha az yan tesirle kilo vermeye yardımcı olabilir. Kelam konusu molekül, “hipotalamus” olarak bilinen ve iştahı düzenleyen beyin bölgesine tesir ediyor.

BRP’nin farkı nedir?

İngiltere’de hükümet tarafından desteklenen Medikal Araştırma Kurulu Metabolik Hastalıklar Ünitesi’nde moleküler nöroendokrinoloji profesörü olan Giles Yeo, kan-beyin bariyeri nedeniyle, dolanımdaki hormonları algılayan yalnızca iki beyin bölgesi olduğunu söylüyor: Hipotalamus ve art beyin.

DW’ye konuşan Giles Yeo, şöyle devam ediyor:

“Ozempic ve tüm bu bağırsak hormonları, tesirlerini temel olarak beynin art kısmında gösterir. Hipotalamus, açlık sensörüdür. Açlıktan tokluğa kadar her durumu yönetir. Bedeninizin durumunu algılamaya çalışır. Aç mıyım, değil miyim? Ne kadar açım? Beynin art kısmı ise farklı bir fonksiyon görür, iç organlardaki tesire odaklanır. Tokluk hissini, rahatsız edici derecedeki tokluğu maksatlar: Aman İlahım. Tıka basa doydum. Çok şiştim, patlayacağım.”

Kullanılan zayıflama iğneleri hipotalamusu etkiliyor olsa da, temel olarak art beyni ve bu bölgenin yarattığı tokluk hissini gaye alıyor. Yeo, bu bölgeyi maksat almanın meselesinin “mide bulantısı üzere yan tesirlerin ortaya çıkması” olduğunu söylüyor:

“Başka bir deyişle, Ozempic çeşidi ilaçların esas yan tesirlerinin mide bulantısı olmasının sebebi, bu ilaçların beyinde etkilediği bölgedir.”

BRP ise farklı bir yol üzerinden yalnızca hipotalamusu etkiliyor. Bu da daha az istenmeyen yan tesir manasına gelebilir. BRP’nin GLP-1 taklitlerine nazaran bir başka avantajı ise hayvan deneylerinde farelerin kas kütlesi kaybetmeden yağ kaybettiği görülmesi.

Yapay zeka dayanaklı tarama

BRP’nin kendisinin büyük bir atılım olmasının yanı sıra keşfedilme hali de bir o kadar çığır açıcıydı.

Stanford’lu araştırmacılar GLP-1 taklitlerine alternatif arayışında, yaklaşık 20 bin insan genini tarayan “Peptide Predictor” (Peptit Taklit Edici) isimli bir yapay zeka aracı geliştirdi. Bu yapay zeka, 2 bin 683 potansiyel hormon gibisi peptidi -kısa amino asit zincirlerini- tespit etti. Araştırmacılar aday peptitleri daha da daralttı ve bunların yaklaşık 100’ünü test etti.

BRP testlerin kazananı oldu. Her gün BRP enjekte edilen obez fareler kilo verirken, tedavi edilmeyenler kilo aldı.

ABD’deki Michigan Üniversitesi’nde cerrahi profesörü olan Randy J. Seeley, “Bu kadar çok sayıda peptidi tek tek incelemek sahiden nefes kesici. Bu çalışmaya hayran kaldım” diyor.

İnsanlar için bir BRP ilacı geliştirilmesi ne kadar muhtemel?

Stanford’daki araştırmanın baş muharriri Katrin Svensson, yakın gelecekte insanlarda klinik denemelere başlamayı planlayan bir şirketin kurucu ortağı. Lakin Seeley, hayvan deneylerinde elde edilen muvaffakiyetin insanlara da yansıyıp yansımayacağını öngörmenin güç olduğunu belirtiyor:

“En sıkıntı şey, buna dayalı bir ilacın onaylanmış bir obezite tedavisi haline gelmek için gereğince inançlı olup olmayacağını bilmek. Obezite, uzun vadeli tedavi gerektiren kronik bir hastalık. Bu da insanların bu ilaçları uzun müddet kullanabilmeleri için epey inançlı olmaları gerektiği manasına geliyor.”

GLP-1 tipi ilaçlar, doğal bir hormonun uyarlanmış versiyonları. Yapılan değişiklik, bu ilaçların bedende daha uzun mühlet kalmasını sağlıyor. BRP de benzeri bir halde değiştirilebilir.

Bu bileşik gerekli klinik insan deneylerini muvaffakiyetle geçse bile, GLP-1 taklitçileri kilo kaybının ötesinde yararlar sağladıkları için muhtemelen yeniden klinik olarak pahalı kalmaya devam edecek. Örneğin bu ilaçlar kardiyovasküler hastalık riskini azaltabiliyor. Lakin BRP, büyüyen bu krizin ortasında kıymetli bir alternatif sunacak.

Yeo, bu çalışmalar ait şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Vücut yükümüzü azaltmamıza yardımcı olacak araçlar ne kadar fazla olursa, o kadar insan kendine uygun kombinasyonu bulabilir. İlaç tedavisine devam etme olasılığınız ne kadar yüksekse, kilo verdikten sonra kiloyu muhafaza olasılığınız da o kadar yüksek olur.”

Yeo kelamlarını şöyle sürdürüyor:

“Dünyada obezite sorunu yaşayan bir milyar insan var. Şu anda dünyada kıtlıktan ölenlerden daha fazla insan obezite nedeniyle hayatını kaybediyor. İnsanlığın evriminde birinci kere bu kademeye ulaştık. Obeziteyi tedavi etmek için ne kadar çok aracımız olursa, o kadar yeterli.”