Türkiye’de enflasyon yüzde 30’a takıldı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye iktisadı, son yıllarda yaşadığı yüksek enflasyon sarmalından çıkmakta zorlanıyor. AKP hükümetinin 5 Haziran 2023’te iktisadın başına getirdiği Mehmet Şimşek’in açıkladığı “Enflasyonla Mücadele” programı üçüncü yılını doldururken, o periyot yüzde 38,2 olan yıllık tüketici enflasyonu bugün itibariyle yüzde 32,6 düzeyinde seyrediyor. Dünya ekonomileri içerisinde en yüksek enflasyona sahip ülkelerden biri olan Türkiye, G-20 içerisinde Arjantin’den sonra ikinci sırada yer almaya devam ediyor. 

DW Türkçe’ye konuşan uzmanlara nazaran, siyasi tansiyonların arttığı ve tekrar seçim periyoduna girmeye hazırlanan Türkiye’de enflasyon amaçlarından her geçen gün uzaklaşılıyor. Ekonomistler, son 12 aydır yüzde 30-35 ortasına takılıp kalan enflasyonda kayda kıymet bir gerilemenin yakın vakitte gerçekleşmeyeceği görüşünde.   

Enflasyon Mayıs ayında da beklentiyi aştı

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Mayıs 2026 devrine ait açıkladığı enflasyon datalarına nazaran, aylık enflasyon yüzde 1,59’luk beklentiye rağmen yüzde 1,71 olarak gerçekleşti. Yıllık enflasyon da yüzde 32,61 ile yüzde 32,50’lik beklentinin üzerinde gerçekleşti. Nisan ayındaki yüzde 4,18’lik aylık enflasyon ile karşılaştırıldığında fiyatların artış suratında yavaşlama olsa da, üst taraflı seyir devam etmiş oldu.

Böylelikle yılın birinci beş ayındaki toplam enflasyon yüzde 16,61 olarak gerçekleşirken, yıllık çekirdek enflasyon ise yüzde 30,44’e yükseldi.

Bağımsız akademisyenlerden oluşan Enflasyon Araştırma Kümesi (ENAG) datalarına nazaran ise Mayıs ayında enflasyon yüzde 2,16 artarken, yıllık artış ise yüzde 53,13 olarak açıklandı.

En yüksek artış giysi ve ayakkabıda

TÜİK bilgilerine nazaran, aylık en yüksek fiyat artışı yüzde 11,29 ile giysi ve ayakkabı kümesinde yaşanırken, en yüksek yüke sahip üç ana harcama kümesinin aylık değişimleri; ulaştırmada yüzde 2,03, konut, su, elektrik, gaz ve başka yakıtlarda yüzde 2,28 artış olarak gerçekleşti. Son periyodun daima yüksek seyreden besin enflasyonunda ise hudutlu da olsa bir gerileme oldu. Besin ve alkolsüz içeceklerde yüzde 0,48 azalış kaydedildi.

“Bir tercih yapmak zorundayız”

DW Türkçe’ye konuşan Bilgi Üniversitesi İktisat Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, Türkiye’de enflasyonla çaba programında hedeflenen başarıyı gösterememesinin en kıymetli nedenlerinden birinin iktidarın büyüme siyasetlerinden vazgeçmemesi olduğunu söylüyor.

TÜİK tarafından hafta başına açıklanan 2026 birinci çeyrek GSYH bilgilerine nazaran, Türkiye iktisadı ikinci çeyrekte yüzde 2,5 büyüdü. Türkiye 2025’in tamamında ise yüzde 3,6 büyümüştü. Pek çok akademisyen ve piyasa oyuncusuna nazaran, Türkiye’de yüksek enflasyonu yenebilmek için büyüme oranının yüzde 2’nin altına düşürülmesi gerekiyor.

“Büyüyerek enflasyonu düşürmek fakat bu kadar olabiliyor. Enflasyonla büyüme ortasında bir tercih yapmak zorundayız” diyen Prof. Aslanoğlu’na göre, hükümetin üç yılı dolduran “enflasyonla çaba programı”nda döviz kurlarına ve para siyasetine çok fazla tartı verilmiş durumda.

Bilgi Üniversitesi İktisat Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan AslanoğluFotoğraf: privat

Aslanoğlu, “Büyümeden feragat etmeden, ekonomiyi soğutmadan enflasyonu düşürmek, maliye siyasetinde da harcama tarafında daha sert bir baskı oluşturmadan enflasyonu düşürmek kolay değil. O yüzden bir kurgu değişikliğine muhtaçlık var” diye konuşuyor.

“Yüzde 30’lar kalıcı olacak gibi”

Son devirde gerek iş dünyası gerekse akademi etraflarında Mehmet Şimşek’in yönettiği enflasyonla gayret programının güncellenmesi ya da değiştirilmesi gerektiğine dair tenkitler artıyor. Yılbaşından bu yana yıl sonu enflasyon maksatlarını iki sefer üst istikametli güncelleyen iktisat idaresi ise uygulanan siyasetlerin yanlışsız olduğu görüşünde ısrarlı.

Prof. Aslanoğlu’na göre, önümüzdeki devirde de hükümet enflasyonu düşürmek için büyümeyi baskılamayacak. Türkiye’nin yine bir seçim periyoduna hakikat yaklaştığına işaret eden Aslanoğlu, “Dolayısıyla büyümeden çok feragat edemeyeceğimiz bir ortamda, enflasyonda da bu yüzde 30’lu oranlar kalıcı üzere gözüküyor. Yüzde 30-35 ortasında bir enflasyon, yılın ikinci yarısında da yeni normalimiz üzere gözüküyor. Ancak vatandaşın hissettiği enflasyon daha yüksek ve maalesef yüksek kalmaya devam edecek” değerlendirmesinde bulunuyor.

Bakan Şimşek: Etkileri sınırladık

Son enflasyon datalarına ait hükümet kanadından gelen açıklamalar, uygulanan programın tıpkı biçimde devam edeceği tarafında. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Mayıs ayına ait enflasyon bilgilerinin açıklanmasının akabinde yaptığı değerlendirmede, jeopolitik risklerin ve güç fiyatlarındaki oynaklığın enflasyon görünümü üzerinde baskı oluşturmayı sürdürdüğünü kaydetti. Fakat iktisat idaresinin attığı adımlarla bu tesirlerin sonlandırıldığını vurgulayan Şimşek, “Kalıcı fiyat istikrarı gayemiz doğrultusunda politikalarımızı sürdüreceğiz” dedi.

Üretici fiyatlarındaki artış kritik

Ancak bilhassa güç ve hammadde fiyatlarındaki artışlar nedeniyle üretici enflasyonunda yaşanan yükseliş, önümüzdeki ayların da enflasyonla çaba açısından sıkıntı geçeceğini gösteriyor. 

Zira üreticilerin maliyetlerine ve hasebiyle sattıkları mal ve hizmetlerin fiyatlarına tesir eden Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) de yükselişini hızlandırmış durumda. Mayıs 2025’te yüzde 23 olan ÜFE, Mayıs 2026 bilgilerine nazaran yüzde 29’a dayandı. “Maliyet enflasyonu” olarak tanımlanan bu durum, önümüzdeki aylarda tüketici enflasyonu üzerindeki baskının artacağının bir göstergesi.

“Yıl sonunda enflasyon yüzde 30-32 ortası olur”

DW Türkçe’ye konuşan İktisat İstanbul Platformu Lideri Prof. Dr. Sinan Alçın, yıl sonunda tüketici enflasyonunun yüzde 30-32 düzeylerinde gerçekleşmesini beklediğini söylüyor.

Ekonomi İstanbul Platformu Lideri Prof. Dr. Sinan AlçınFotoğraf: privat

Özellikle Hürmüz krizi sonrasında başta güç olmak üzere artan hammadde fiyatlarının üretici enflasyonu üzerindeki tesirlerini göstermeye başladığına dikkat çeken Prof. Alçın, “Bu fiyat artışları önümüzdeki aylarda da muhtemelen güçlü seyretmeye devam edecek. Türkiye’de 2026 yılı enflasyonu içerisinde maliyet tesirinin daha besbelli olduğu bir periyot göreceğiz” diye konuşuyor.

Peki bu şartlarda enflasyonla gayret programına devam etmek mümkün mü?

“Hızlı bir sanayisizleşme var”

Prof. Sinan Alçın, bu soruya “Eğer rezervler güçlü tutulabilirse, programı mevcut haliyle devam ettirmek mümkün” cevabını veriyor. İktisat idaresinde bir taraftan fiyat derdi, başka taraftan da sanayi dalında kalıcı hale gelen ve aşılamayan sakinlik ve nakit akışı ile ilgili sorunlar yaşandığına dikkat çeken Sinan Alçın, şu görüşleri lisana getiriyor:

“Ekonomiyi dört tekerli bir araç üzere düşünürsek iki teker süratle dönmeye devam ediyor. Bunlar inşaat ve finans. İki teker ise adeta frenlemiş durumda. Bunlar da sanayi ve tarım. Bu görünüm ister istemez sektörel ayrışmayı güçlendiriyor. Yani Türkiye iktisadı süratli bir sanayisizleşme sürecine girmiş durumda. Hizmet dalındaki büyüme ise sanayisizleşmenin olumsuz tesirlerini giderecek süratte gerçekleşmiyor. Önümüzdeki periyotta iktisattaki yapısal sıkıntılar daha fazla gün yüzüne çıkabilir.”