Türkiye’nin BRICS’ten beklentisi ne?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Başını Rusya ve Çin’in çektiği BRICS ülkeleri, 22-24 Ekim tarihlerinde Rusya Federasyonu’na bağlı Tataristan’ın başşehri Kazan’da bir ortaya gelecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katılması beklenen tepede, 10 üyeli BRICS’in genişlemesi ele alınacak. Rusya tarafı geçtiğimiz aylarda Türkiye’nin de BRICS üyeliği için müracaatta bulunduğunu açıklamıştı.

Dünya nüfusunun yüzde 40’ını kapsayan BRICS, otoriter idarelerin oluşturduğu ve ticari iş birlikleri ile isminden kelam ettiren bir oluşum. DW Türkçe’ye konuşan uzmanlara nazaran Türkiye’nin BRICS üyeliği konusundaki atılımı, hem global ticaretteki yerini büyütmek hem de Avrupa Birliği (AB) ile ilgilerde BRICS’i bir koz olarak kullanma hedefi taşıyor.

10 üyeli BRICS’e talep artıyor

Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin tarafından bu ülkelerin baş harflerinden ilham alınarak 2009 yılında kurulan BRICS’e 2011’de Güney Afrika Cumhuriyeti, daha sonraki yıllarda ise Mısır, Etiyopya, İran, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan katıldı. Şu an 10 resmi üye ülkeden oluşan BRICS’e son devirde üye olmak isteyen ülkeler ortasında Türkiye, Azerbaycan ve Tayland öne çıkıyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa GültepeFotoğraf: privat

Yaklaşık 3,2 milyarlık nüfusuyla dünya nüfusunun yüzde 40’ını kapsayan BRICS ülkeleri, global ticaret hacminin de yüzde 20’sini oluşturuyor. BRICS üyelerinin yıllık 3,8 trilyon dolarlık ithalatının yaklaşık 2,6 trilyon dolarını tek başına Çin yapıyor.

2023 yılında Türkiye’nin BRICS ülkelerine ihracatının 17,5 milyar dolar olduğuna işaret eden Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada, “Türkiye’nin ekonomik kapasitesi yüksek bir kümeye dâhil olması, karşılıklı yatırımların ve ticaretin hızlanmasına imkan sağlayacaktır” diyor.

“BRICS, AB’nin alternatifi değil”

Türkiye’nin AB üyeliği konusunda sadece ekonomik değil, siyasi ve tüzel faktörlerin de tesirli olduğunu hatırlatan Gültepe, bu faktörler nedeniyle üyelik sürecinin kısa vadede tamamlanması üzere bir beklentinin olmadığının altını çiziyor.

Bu nedenle Türkiye’nin BRICS üyesi olmasının AB sürecine direkt ziyan verecek bir durum olmadığını lisana getiren Gültepe, “Türkiye, BRICS’e AB’nin alternatifi olarak bakmadığını daha evvel söz etmişti. BRICS, Türkiye için ticaret ve yatırım ilgilerini çeşitlendirmek ve global ekonomik arenada yeni fırsatlar yaratmak manasına geliyor” değerlendirmesinde bulunuyor.

“İhracatçılar için bir fırsat”

Son devirde maliyet artışları ve düşük döviz kuru üzere nedenlerle kan kaybeden ihracatçıların AB ülkeleri dışında da alternatif pazarlarda güçlenmek zorunda olduğunu vurgulayan Gültepe, şu görüşleri lisana getiriyor:

“Bu süreçte lehimize gelişebilecek ticari faktörlerin düzgün kıymetlendirilmesi gerekiyor. Geçtiğimiz yıl yaklaşık 18 bin firmamız BRICS ülkelerine ihracat yaptı. Bu sayının her geçen yıl daha da yükseldiğini görüyoruz. Bilhassa BRICS’in en büyük ekonomik gücü Çin’de yükselen orta sınıfın talepleri, ihracatçılarımız için bir fırsat. En çok ithalat yaptığımız ülke olan Çin’e ihracatımızın da artmasını bekliyoruz.”

2018’deki BRICS doruğuna özel davetli olarak katılan ErdoğanFotoğraf: MIKE HUTCHINGS/AFP/Getty Images

30 ülkenin temsilcisi katılacak

Türkiye’nin BRICS üyesi olarak kabul edilip edilmemesi konusundaki en kıymetli virajlardan biri, 22 Ekim’de başlayacak 16’ncı BRICS Doruğu’nda alınacak. Tepeye, mesken sahibi Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yanı sıra Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ve Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa’nın da ortalarında bulunduğu 30 ülkenin temsilcileri katılacak.

Ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid el-Nahyan, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah el-Sisi, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın da Kazan’da olması bekleniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da tepeye katılacağı, Rusya tarafından açıklanmıştı.

“Ticari manada zararımıza olabilir”

İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu’na göre ise BRICS üyeliği Türkiye için beklendiği kadar avantaj yaratmayabilir.

İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan ZeytinoğluFotoğraf: privat

BRICS ülkeleri arasında AB’deki Gümrük Birliği üzere bir paydaşlığın şimdi kurulamadığına işaret eden Zeytinoğlu, “Türkiye, dış ticaretinin yarısından fazlasını AB ülkeleri ile yapıyor ve yeni global nizamda kendi alanını genişletmek istiyor. Bilhassa Çin nedeniyle dikkatli olmak gerekiyor. Gümrük Birliği muahedesine karşın, Çin rekabeti Türkiye’nin AB ile ticari bağlantılarını zorluyor” diye konuşuyor.

Türkiye’nin yeni pazarlara açılmak için BRICS üzere platformda yer almak istediğini söz eden Zeytinoğlu, şu görüşleri lisana getiriyor: “Kendimize yeni pazarlar aramak ismine bu platformda yer almak kıymetli. Lakin ticari manada yararımıza olup olmayacağından çok emin değilim. Biz bu kümede ihracatta rekabet kapasitemizi kaybedebiliriz. Çin bizim en fazla ticari açık verdiğimiz ülkelerden biri.”

“Türkiye doğu-batı istikrarını yeterli kurmalı”

Türkiye için BRICS sürecinin yeni başlamadığını belirten Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Lideri Nail Olpak, “Türkiye uzun yıllardır gözlemci sıfatıyla BRICS toplantılarına zati katılıyor. BRICS üyeliği tartışmalarının şu etapta siyasetin bir oyun alanı olduğunu düşünüyorum” diyor.

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Lideri Nail OlpakFotoğraf: privat

Türkiye-AB alakalarının son devirde hareketlendiğine, vize ve göçmen sorunu üzere bahislerde ortak fikirlerin arttığına vurgu yapan Olpak, şöyle konuşuyor:

“BRICS üyeliği konusunu bugünlerde biraz hareketlenmiş gözüken AB ile bağlarda yeni bir kart olarak kıymetlendirebiliriz. Zira, örneğin Gümrük Birliği konusunda Türkiye olarak taleplerimiz olmasına karşın, AB ile bunun güncellenmesi konusunda adım atamıyoruz. Bu noktada ticari alakalarda Türkiye’nin doğu ile batı ortasındaki alakayı düzgün bir istikrarla götürebileceğini düşünüyorum.”

Erdoğan-Putin görüşmesi önemli

Cumhurbaşkanı Erdoğan BIRCS tepesi kapsamında başka başkanlarla ikili görüşmeler yapacak. Erdoğan 23 Ekim’de ise Rusya Devlet Başkanı Putin’le özel bir görüşme gerçekleştirecek.

Zirvede Türkiye’nin BRICS üyeliği için yaptığı müracaatın da görüşülmesi bekleniyor. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, doruğun BRICS’in genişlemesi ve milletlerarası meselelerin ele alınması açısından değerli olacağını belirtmişti.

Türkiye’nin BRICS’e katılmak için resmi müracaatta bulunduğunu ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın şimdilik “BRICS Plus” toplumsal yardım aktifliklerine katılacağını kaydeden Ryabkov, bir ülkenin BRICS’e iştiraki için tüm üye ülkelerin oy birliğiyle karar alması gerektiğinin altını çizmişti.