Türkiye altın ithalatında neden birinci beşte?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Siyasi ve ekonomik belirsizliklerin olduğu periyotlarda global ölçekte cazip hale gelen altın, Türkiye’de de hem devlet kurumları hem de vatandaşlar için en değerli tasarruf aracı olarak öne çıkıyor. Dünya Altın Kurulu (WGC) datalarına nazaran Türkiye, dünyada en çok altın ithal eden birinci beş ülke ortasında yer alıyor.

Altın üretiminde Çin, Avustralya, ABD, Güney Afrika, Rusya, Peru ve Endonezya başı çekerken, altın ithalatında ise Hindistan, Çin, ABD, Türkiye, Suudi Arabistan, Rusya ve Birleşik Arap Emirlikleri öne çıkıyor.

Son bir yıldır kota uygulanıyor

Türkiye 2022 yılında 20,4 milyar dolar, 2023 yılında ise 25,7 milyar dolarlık altın ithalatı yaptı. Kelam konusu ithalat Türkiye’nin 2022 ve 2023 yıllarında verdiği cari açığın yaklaşık yüzde 45’ine karşılık geliyor. Yani son iki yılda altına olan talep, iktisadın yumuşak karnı olan cari açığın neredeyse yarısını oluşturdu.

Mehmet Şimşek’in vazifeye gelmesinden kısa bir müddet sonra Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 7 Ağustos 2023 tarihinde işlenmemiş altın ithalatına kota uygulaması yürürlüğe girdi. Hükümet aylık 12 tonluk işlenmemiş altın ithalatını kapsayan kotanın “cari açığın azaltılması” hedefi taşıdığını duyurmuştu.

Son bir yılda yürürlükte olan kota uygulaması ile altın ithalatında geçmiş yıllara oranla bir gerileme olsa da uzmanlara nazaran enflasyon beklentileri düzelmeden ve Türkiye’nin yakın coğrafyasındaki çatışma ortamı devam ettikçe altına olan talep de artarak devam edecek.

Merkez Bankası en büyük altın ithalatçısı

DW Türkçe’ye konuşan Mücevher İhracatçıları Birliği Lideri Burak Yakın, Türkiye’de altını sadece mücevher bölümünün talep etmediğini; TCMB, Darphane ve bankaların da yüklü altın alımları yaptığını hatırlatıyor.

Mücevher İhracatçıları Birliği Lideri Burak YakınFotoğraf: privat

Bununla birlikte rafinerilerin de hurda altın ithalatı yaptığını söz eden Burak Yakın, “Son devirde altın talebinin en değerli nedeni Merkez Bankası’nın konum alması. Merkez Bankası geçen sene 10 milyar dolar altın ithal etmişti. Bu sene biraz daha fazla altın alınmış görünüyor” diyor.

Altına uygulanan kotanın bilhassa ihracatçı şirketleri olumsuz etkilediğini, devlet kurumlarının ise altın alımına devam ettiğini lisana getiren Yakın, “Türkiye’de asıl yüklü altın alımını devlet yapar. Bizim yaptığımız mücevher üretmek için altın almaktır. Sonuçta altın altındır. Her vakit değerlidir” diye konuşuyor.

Cari açık gerilemeye başladı

TÜİK datalarına nazaran kota uygulamasının başladığı Ağustos 2023’ten yıl sonuna kadar işlenmemiş altın ithalatı bir evvelki yılın birebir devrine nazaran 3,2 milyar dolar düşüşle 10,3 milyar dolar, ölçü bazında yüzde 32,7 azalış ile 169,6 ton olarak gerçekleşti.

2024’ün Ocak-Ağustos devrinde ise altın ithalatı bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 55,3 azalarak 10,1 milyar dolara geriledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) datalarına nazaran birebir periyotta cari açık ise Nisan 2022’den beri birinci defa Temmuz 2024’te 20 milyar doların altına gerileyerek 19,1 milyar dolara indi.

Küresel altın talebi artıyor

Türkiye’nin genel altın ithalatındaki yavaşlama cari açığa olumlu katkı sunsa da global ve bölgesel belirsizlikler nedeni ile dünya genelinde merkez bankalarının altına olan talebi artıyor.

Ağustos ayı başında Dünya Altın Kurulu’ndan (WGC) yapılan açıklamada, 2024’ün birinci yarısında dünya genelinde merkez bankalarının rekor düzeyde altın aldığına dikkat çekildi. WGC’nin “Altın Talep Eğilimleri – 2024 İkinci Çeyrek” başlıklı raporuna nazaran, merkez bankalarının altın alımları yılın birinci yarısında 483 ton ile rekor düzeye çıktı.

DW Türkçe’ye konuşan altın ve para piyasaları uzmanı Mehmet Ali Yıldırımtürk, hükümetin altın ithalata sınırlama getirmesine karşın iç piyasada altına olan talebin yüksek enflasyon ve bölgesel savaş riski nedeni ile giderek arttığını kaydediyor.

Altın ve para piyasaları uzmanı Mehmet Ali YıldırımtürkFotoğraf: privat

“Yastık altında 5 bin ton altın var”

Kayıt dışı ticaret de hesaba katıldığında Türkiye’nin Hindistan ve Çin’den sonra en fazla altın ithal eden üçüncü ülke olduğunu vurgulayan Yıldırımtürk, “Türkiye yılda ortalama 200-250 ton ortası altın ithal etmeye devam ediyor. Bu coğrafya her vakit altın talebinin olduğu bir coğrafya. Bilhassa her an stratejik gerginliklerin tırmanmasından kaynaklanan bir itimat sorunu var. O yüzden altına talebin düşmesini beklemiyorum” biçiminde konuşuyor.

Yıldırımtürk, Türkiye’de finansal sistem içinde yer alan altın varlığından çok daha fazlasının yastık altında tutulduğuna da işaret ediyor:

“2011 yılında Mehmet Şimşek yeniden bakanken yastık altında 2 bin tondan fazla altın olduğu kayıtlara geçmişti. Ortadan 13 yıl geçti ve bugün yastık altındaki altının 5 bin tonun üstüne çıktığını iddia ediyoruz.”

Gram altın fiyatı beş yılda yüzde 926 arttı

Altın fiyatları, Amerikan Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimi sürecine girmesiyle birlikte yükselişini sürdürerek rekor kırdı. Altının ons fiyatı haftanın son süreç günü olan 20 Eylül Cuma günü 2 bin 622 doları görürken gram altın fiyatı 2 bin 875 TL düzeyi ile rekor tazeledi. 1 Cumhuriyet Altını’nın fiyatı ise 20 bin TL’ye dayandı ve hafta sonuna 19 bin 650 TL düzeyinden girdi.

Son yıllarda global ve bölgesel çatışmaların artması, Çin ekonomisindeki yavaşlama ve ABD’deki faiz siyasetleri altına olan talepte patlama yarattı. Türkiye’de gram altın fiyatı yılbaşından bu yana yüzde 47 artarken son 5 yıldaki artışı oranı yüzde 926 oldu.

Burak Yakın, altının Türkiye’de her vakit birincil yatırım aracı olmaya devam edeceğini söylüyor. Yalnızca vatandaşların değil, devletin de altına talebinin her vakit artacağını tabir eden Yakın, Türkiye’de altına bakışı şu sözlerle özetliyor:

“Türkiye ne kadar çok altın ithal ederse etsin bizim için bu kıymetlidir, altın pahalıdır. Şahısların ve özel kesimin de altın edinmesi Türkiye’yi güçlendirir. Diyelim ki yastık altına giden bir altın var. Bu cari açığa neden olmaz aslında. İçeride tasarrufu güçlendirir ve gerektiği vakit da satılarak TL alınır ve aslında TL’nin konumunu güçlendirir.”