Bahçeli’nin Öcalan çıkışı ne manaya geliyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye siyaset sahnesi yeni bir açılıma şahit oluyor. Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Lideri Devlet Bahçeli’nin TBMM’de DEM Parti Kümesi ile tokalaşmasıyla başlayan bu yeni süreç, PKK lideri Abdullah Öcalan hakkındaki tarihi açıklamalarla devam ediyor. Partisinin Meclis’teki Küme Toplantısı’nda “Şayet terörist başının tecridi kaldırılırsa, gelsin TBMM’de DEM Küme Toplantısı’nda konuşsun. Terörün büsbütün bittiğini ve örgütün lağvedildiğini haykırsın” diyen Bahçeli’nin akabinde Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan da birebir bahse değinerek “Cumhur İttifakı tarafından açılan tarihi fırsat penceresinin ferdî hesaplara kurban edilmemesini ümit ediyoruz” sözlerini kullandı.

Bu tabirler Türkiye siyasetinde değişen istikrarları gözler önüne sererken yeni tahlil süreci tartışmalarını da beraberinde getirdi. DW Türkçe olarak “Çözüm süreci nereden, nasıl başlayacak?”, “Bahçeli’nin Öcalan’ı TBMM’ye çağırması ne manaya geliyor?”, “Yeni süreç başarılı olabilir mi?” üzere sorulara karşılık aradık.

Siyaset bilimciler Özgün Emre Koç, Eren Aksoyoğlu ve Sezin Öney DW Türkçe için yanıtladı.

“Bahçeli’nin iknasında İsrail’in hissesi büyük”

Siyaset bilimci Eren Aksoyoğlu’na nazaran, bu tabirlerin kullanılabilmesi Bahçeli’nin ikna edildiğinin bir göstergesi. Bahçeli ile Erdoğan ortasındaki bağlantının temelinde MHP önderinin “güvenlik bürokrasisini avucunun içinde tutması” olduğunu belirten Aksoyoğlu, “Dolayısıyla burada kritik rastgele bir konjonktürel değişiklikte kesinlikle Bahçeli’nin ikna edilmesi icap ediyordu. O tekabül eden yer de kanımca İsrail’in daha proaktif ve Ortadoğu’yu şekillendirmek isteyen savaşının Türkiye tarafından bir tehdit olarak algılanması“ tabirlerini kullandı.

İsrail’in yarattığı tehlike nedeniyle AKP ve MHP gözünde “dünün teröristleri” olarak nitelendirilenlerin “bugünün makbul vatandaşları hâline geldiğini” söyleyen Aksoyoğlu, “Çünkü Bahçeli, Kürt hareketinin de Büyük Türkiye toplamının bir modülü hâline gelmesini, yani içerdeki bütün aktörlerin hizaa alınmasını istiyor” dedi.

Bunun tıpkı vakitte “pek çok tarafın kazandığı bir oyun” olduğunu vurgulayan Aksoyoğlu, “Bugüne kadar AKP içerisinde kendini kısmen özgürlükçü, Avrupa Birliği yanlısı tanımlayanlar, vakit zaman MHP’den rahatsız olanlar vardı. Bu sayede, bu takım da esasen rahatlamış oldu. Yani Bahçeli oradan gelen muhalefeti de bir yandan önlemiş oldu ve Tayyip Erdoğan’ın elini çok rahatlatmış oldu” diye konuştu.

“Kürt sorununu silahlı tehdit olmaktan çıkarma iddiası”

Bahçeli’nin çıkışının çok evvelce alınmış bir kararın deklare edilmesi olarak okunması gerektiğini söyleyen siyaset bilimci Özgün Emre Koç, “Nedir bu karar? Güvenlik bürokrasisini de içine alan bir siyasi irade, bölgesel jeopolitik gelişmeleri münasebet göstererek Kürt sorununu Türkiye açısından bir silahlı tehdit olmaktan çıkarma argümanını ortaya koyuyor. Kararın sahibi Bahçeli değil. Bahçeli, milliyetçiliği temsil eden figür olarak sözcülük için seçilmiş” dedi. Koç, “Muhalif bir politiğin lisana getirmesi hâlinde büyük tehlike arz edecek en radikal teklifler şahsen onun ağzından lisana getiriliyor” diye ekledi.

Bunun bir “devlet” kararı olduğu izleniminin pekiştirilmek istendiğini söz eden Koç, “Hakan Fidan’ın Dışişleri Bakanı olarak seçilmiş olması da birebir kararın bir modülü. Uzun müddettir bu sürece hazırlanılıyordu” diye konuştu. Birçok uzmanın münasebet olarak İsrail’i göstermesinde haklılık hissesi olduğunu belirten Koç, “İsrail-İran gerginliğinin Türkiye’yi de istikrarsızlaştırma ihtimaline işaret ediliyor. Yaklaşan ABD seçimleri sonrası İran konusundaki tansiyonun daha da yükselme ihtimali de kelam konusu. Bu gerekçelendirmenin kısmen haklılık hissesi var” dedi.

Siyaset bilimci Sezin Öney ise MHP lideri Bahçeli’nin, Ekim başında DEM Partililerin elini sıkmasıyla başlayan “süreç” için “gerçekten de yeni bir açılım süreci değil” sözünü kullandı. Öney, “Bu yeni süreç, PKK’nın ruhani lideri olarak adlandırabileceğimiz Abdullah Öcalan aracılığıyla PKK ve YPG başta olmak üzere öbür silahlı kollarını mümkün olduğunca silahlı tehdit olmaktan çıkarmayı gözetiyor” dedi.

Türkiye’nin kalıcı bir ekonomik krizin içinde olduğunu belirten Öney, Türkiye’de “ulusal çapta zorluklar çıkaracak büyük çatışmalar” için ne toplumsal seferberlik ilan edebilecek bir siyasi ortam ne de bu savaşı finanse edebilecek ekonomik kaynaklar bulunduğunu belirterek “Dolayısıyla, çatışmasızlığı garanti altına alabilecek bir yol için, en şahin imaja sahip Devlet Bahçeli’nin öncülüğünde harekete geçilmiş üzere gözüküyor. Cumhur Ittifakı’nın ortada buluştuğu nokta; başkanlık sistemi ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kalan siyasi günlerini de kullanarak büsbütün yeni bir siyasi düzlem yaratmak” diye konuştu.

“Zemin çürük ve kaygan”

Uzmanlar, bu yeni siyasi atmosferin sürdürülebilirlik konusunda çok da sağlam olmadığı konusunda hemfikir. Koç, “22 Ekim 2024 itibariyle tekrar görüldüğü üzere, Cumhur İttifakı’nın milliyetçi telaffuzları ne kadar güvenilmez idiyse, yeni tahlil süreci ve barış söylemi de bir o kadar güvenilmezdir. Zira Türkiye’de bu türlü büyük siyasi istikametler sağlam kurumsal altyapılara ve türel çerçevelere dayanarak değil, iktidarın mevcut ekonomik ve bölgesel şartları süratle kendi muhtaçlıkları için araçsallaştırmasıyla belirleniyor. Özetle yer çürük ve kaygan” değerlendirmesinde bulundu.

Söz konusu sürecin akamete uğraması ihtimalinin çok yüksek olduğunu söyleyen Aksoyoğlu da “Bahçeli birinci sefer çok yüksek perdeden elini açtı. Lakin değerli olan bu sürecin içerisine, yani o suya girdikten sonra çıkabilmek” dedi. Bu süreç başarılı olursa PKK’nın tasfiye edileceğini ve “yeni bir tıp meşru siyasetin” önünün açılacağını belirten Aksoyoğlu, “En azından PKK’nın daha tesirli olduğu bir kanunî siyasetin önü açılacak lakin akamete uğraması ihtimali daha yüksek olduğu için başarısız olursa da (DEM) parti tasfiye edilecek bu sefer. Yani kayyum siyaseti daha derinleşebilecek. Kürt hareketine hiçbir halde nefes aldırılmayacak, yeni bir toplumsal düzenek inşa edilecek” dedi. Aksoyoğlu, “Dolayısıyla her iki şartta da, yani sorun çözülse de çözülmese de Bahçeli’nin büyük bir muvaffakiyetle çıktığı bir sürecin inşası da birebir vakitte başlamış oldu” dedi.

Demirtaş etkisiz mi bırakılmak isteniyor?

Aksoyoğlu, Öcalan’ın siyasi olarak muhatap alınmasıyla eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın etkisiz hâle getirilmek istendiğine dikkat çekti. “Çünkü bu sürecin içerisinde biz artık şunu da görüyoruz Öcalan bir cins muhatap. Esasen Bahçeli de bu hususta hiçbir çekince görmüyor. Fakat bu süreç tıpkı vakitte Öcalan’ın rolü gereği Demirtaş’ı da ezip geçen bir kompozisyonu kendinden yaratıyor” yorumunda bulunan Aksoyoğlu, “Çünkü artık Öcalan olduğuna nazaran Demirtaş’a muhtaçlık yok gözüyle bakılacak. Hasebiyle bu türlü bir durumda gençleşmiş bir nesil haline gelmiş ve birtakım realist tavırlarda bulunan Kürt hareketi aktörleri şimdiden tasfiye edilmiş oldu. Yani her şartta esasen Bahçeli’nin çok avantajlı olduğu bir durum çıkıyor” diye ekledi.

Bahçeli’nin çıkışı cezaevinde bulunan eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ı nasıl tesirler? Fotoğraf: HDP

Koç ise kelam konusu sürecin Demirtaş’ı daha da güçlendireceği kanısında. “Erdoğan’ın ‘Kişisel çıkarlar uğruna bu fırsatı heba etmeyin’ sözünü Kürt hareketi içine bir müdahale eforu olarak kıymetlendirmek gerekir. ‘Şahısları boş verin, bizim işaret ettiğimiz istikamete bakın. Sonuçta biz de çıkarlı çıkalım, siz de yararlı çıkın’ mesajı… Burada kastedilen kişinin Demirtaş olduğunu düşünüyorum. Demirtaş’ı boş verin, gelin Öcalan üzerinden bu işi çözelim deniyor” diyen Koç, gayenin kısa vadede Demirtaş’ı devre dışı bırakmak üzere görünmesine rağmen uzun vadede Demirtaş’ı zayıflatmayacağını, bilakis güçlendireceğini düşünüyor.

Koç, Demirtaş’ın tutukluluğuyla ilgili ise “Zaten bir müddet sonra onu içeride tutmak için bir münasebeti de kalmayacaktır iktidarın. Hatta vakitle o da bu sürece dahil olabilir” öngörüsünde bulunuyor.

DW Türkçe’ye sansürsüz nasıl erişebilirim?