Ankara’da Türkiye-İsveç güvenlik düzeneği toplanıyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

NATO üyeliği sürecinde İsveç ile Türkiye ortasında oluşturulan güvenlik sisteminin birinci toplantısı Çarşamba günü Ankara’da düzenleniyor.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin akabinde NATO’nun İsveç ve Finlandiya’yı da üyeliğe alarak genişlemesine onay vermeye karşılık Türkiye “terörle mücadele” alanında birtakım taleplerde bulunmuştu.

Bu çerçevede 2023 NATO Vilnius Tepesi sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ve NATO’nun o periyottaki Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in iştirakiyle gerçekleştirilen toplantıda Türkiye ile İsveç ortasında bakanlar düzeyinde “Güvenlik Mekanizması” oluşturulması kararlaştırıldı.

Mekanizma birinci toplantısı da artık 18 Eylül’de Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard’ın başkanlığında yapacak.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakn Fidan Fotoğraf: Alaa Al-Sukhni/REUTERS

Türk diplomatik kaynaklara nazaran birinci defa düzenlenecek olan Güvenlik Düzeneği toplantısı “iki ülke kurumları ortasında terörizm mevzularındaki iş birliğinin geliştirilmesi bakımından özel önem” taşıyor.

İsveç üyelik sürecinde Finlandiya’yla birlikte Türkiye ile Haziran 2022’de üçlü bir mutabakat zaptı imzalayarak kimi taahhütlerde bulunmuş ve Türkiye’nin rahatsız olduğu PKK ve Gülen yapılanması ögeleri ile gayret vaadi vermişti.

Ancak vakit zaman İsveç’in Haziran 2022’de kararlaştırılan yol haritası kapsamında verdiği vaatleri tutup tutmadığı ve Ankara’nın istediği bireyleri iade edip etmediği tartışma konusu olmuştu.

Türk diplomatik kaynakların verdiği bilgiye nazaran görüşmelerde bu yol haritası çerçevesinde “başta terörizmle gayret olmak üzere güvenlik alanındaki iş birliği” ele alınacak. Ankara’nın beklentisi, terör örgütü olarak nitelendirdiği PKK, PYD, YPG ve Gülen yapılanmasına karşı ek tedbirler alınması.

İkili görüşmelerde ayrıyeten bölgesel ve global gelişmelerin ele alınması öngörülüyor.

İsveç’in üyelik sürecinde Türkiye’ye taahhütleri nelerdi?

İsveç ve Finlandiya, NATO’ya üyelik için 18 Mayıs 2022 tarihinde resmi müracaat yaptı.

Bu müracaata pek çok NATO ülkesi Rusya’dan kaynaklı güvenlik tasaları nedeniyle olumlu karşılık verdi. Türkiye ise İttifak üyelerinden ve müracaat yapan iki ülkeden birtakım beklentileri olduğunu belirterek süreci uzattı.

Bu çerçevede 28 Haziran 2022’de düzenlenen NATO Madrid Doruğu’nda, Türkiye ile İsveç ve Finlandiya ortasında bu ülkelerin “terörle çaba ve savunma endüstrisi alanlarındaki taahhütlerini” kapsayan Üçlü Mutabakat Zaptı imzalandı.

İsveç ve Finlandiya bu zapt ile “terörle gayret mevzuatlarını güçlendirilmeyi, PKK ve uzantılarının kendi ülkelerindeki faaliyetlerini engellemeyi, FETÖ ve PYD/YPG’ye dayanak vermemeyi” taahhüt etti, ayrıyeten Türkiye’nin terörle irtibatlı iade yahut hudut dışı taleplerini acilen sürece koyacağını da belirtti.

Zaptta bunlara ek olarak “terör örgütlerinin propaganda, finansman ve eleman devşirme faaliyetlerinin engellenmesi ile yasaklanması” hususu de bulunurken Ankara için bir öteki kıymetli konu ise Türkiye’ye yönelik savunma endüstrisi ihracatındaki kısıtlamaların kaldırılması taahhüdü oldu.

Bu ortada 2024 yılı Türkiye ile İsveç ortasında diplomatik münasebetlerin tesisinin 100. yıldönümü.

Nordik ülkeler ortasında Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı olan İsveç bu süreçte savunma endüstrisi alanında Türkiye’ye yönelik ambargolarını kaldırdı.

İsveç hangi adımları attı?

Peki İsveç NATO üyeliği için verdiği vaatlerin ne kadarını gerçekleştirdi?

Güvenlik sistemi toplantısı öncesinde bilgi veren Türk diplomatik kaynaklara nazaran İsveç süreç boyunca verdiği birtakım taahhütlerle ilgili adımlar attı.

Üçlü mutabakat zaptının imzalanmasının çabucak akabinde İsveç yeni bir Terörizmle Gayret Yasası çıkarmış ve 1 Temmuz 2022 tarihinde yürürlüğe soktu.

“Terör örgütü ile angajmana girilmesi” ve “terör örgütüne dayanak verilmesi” halinde örgütlenme özgürlüğünün sonlandırılması için 1 Ocak 2023’ten itibaren geçerli olacak formda İsveç Anayasası’nda değişiklik de yapıldı.

İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer StenergardFotoğraf: Christine Olsson/TT/picture alliance

İsveç, anayasa değişiklikleriyle birlikte güncellenen Terörizmle Gayret Maddesi’ni 1 Haziran 2023’te yürürlüğe soktu. Kelam konusu yasa kapsamında “terör örgütüne katılımı” hata haline getirdi.

Türkiye ile kontaklı dava ve mevzularda eşgüdüm için bir irtibat savcısı atayan İsveç, PKK’nın İsveç’teki ana finansman kaynaklarından “Kürt Kızılayı” oluşumunun İsveç’teki banka hesabını da kapattı.

Türk diplomatik kaynaklar üçlü mutabakat zaptı öncesi periyotta, PKK/PYD/YPG/SDF’nin temsilcilerinin İsveç’te bakan düzeyinde kabul gördüğünü, sık sık temas ve ziyaretler yapabildiklerini belirterek İsveç hükümetinin “PYD/YPG’nin PKK’yla bağına atıfla PYD/YPG’yle ortasına uzaklık koyacağını” açıkladığını kaydediyor.

Bu ortada birtakım PKK mensuplarıyla ilgili yargı sürecinin başlatıldığı da belirtiliyor.

Öte yandan İsveç’in Türkiye’nin AB üyeliği ile ilgili de taahhüdü bulunuyor. Vilnius doruğunda varılar uzlaşının 6. hususuna nazaran “İsveç, Türkiye’nin, Türkiye-AB Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve vize serbestisi dahil AB’ye üyelik sürecinin tekrar canlandırılması konusundaki uğraşlara faal takviye verecektir” denilmişti.

DW Türkçe’ye manisiz nasıl ulaşabilirim?