Alman barış araştırmacılardan “savaş baronları” kaygısı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Almanya’nın önde gelen dört barış araştırma enstitüsünün hazırladığı ortak raporda, kurallara dayalı dünya tertibinin giderek çökmekte olduğu uyarısı yapıldı. Bugün Berlin’de tanıtımı yapılan 2026 Barış Raporu’nda, hükümetlerin memleketler arası kuralları hiçe sayan ve kendi çıkarlarını korumak için şiddete başvuran “savaş baronları” üzere bir tavır içinde olmasından duyulan tasa lisana getirildi.

Savaş tekrar “normal” bir araç haline geliyor

Barış Raporu’nun tanıtımı için düzenlenen toplantıda konuşan Bonn Milletlerarası Çatışma Araştırmaları Merkezi’nden (BICC) çatışma araştırmacısı Conrad Schetter, “Modern savaş baronlarının milletlerarası hukuku hiçe sayarak memleketler arası sistemi içten çürüttüğünü” söyledi. Schetter, bu yeni “savaş baronları”nın somut örnekleri olarak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD Lideri Donald Trump ve İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’yu gösterdi. 

Leibniz Barış ve Çatışma Araştırmaları Enstitüsü’nden (PRIF) Nicole Deitelhoff ise “Savaş, güç kullanmanın ve çıkarları dayatmanın sıradan bir aracı olarak yine yüceltiliyor” dedi. Deitelhoff, kelam konusu çıkarların toplumsal fayda değil, şahsî ya da ticari çıkarlar olduğunu vurguladı. Barış raporunun yıllardır kurallara dayalı memleketler arası nizamın çöküşü konusunda ikazda bulunduğunu hatırlatan Deitelhoff, “Artık o noktadayız. Bu çöküşün içindeyiz” tabirini kullandı.

Üç isimde ortak payda

Hamburg Üniversitesi Barış Araştırmaları ve Güvenlik Siyaseti Enstitüsü’nden (IFSH) Ursula Schröder, Putin, Trump ve Netanyahu olaylarının birbirinden bağımsız olduğunu ve direkt eşitlenemeyeceğini belirtti. Bununla birlikte bu üç ismin davranışlarında bariz bir paydaşlık bulunduğunu söz eden Schröder, şiddetin, kendi nüfuz alanını genişletmek de dahil olmak üzere “sıradan bir siyaset aracı” olarak kullanıldığını söz etti.

Schetter ise büyük donör ülkelerin kalkınma işbirliği ve insani yardımdan çekilmesinin kriz dinamiklerini daha da derinleştirdiğine dikkat çekti. “Gıda krizleri şimdiden ağırlaşıyor, temel hizmetler eriyor ve toplumsal güvenlik ağları parçalanıyor” diyen Schetter, bu bağlamda Kongo’daki Ebola salgınının yayılmasına işaret etti.

ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun güçlü ferdî bağları mevcutFotoğraf: Jonathan Ernst/REUTERS

Türkiye de “güç bölgesini genişleten” ülkeler ortasında sayıldı

Raporda Türkiye’nin de İsrailve Körfez ülkeleri üzere hareket ettiğine dikkat çeken raporda, “Bu devletler giderek daha az klasik birer ulus-devlet üzere, bunun yerine güç bölgelerini genişleten ve memleketler arası kuralları seçici biçimde araçsallaştıran emperyal şiddet girişimcileri üzere hareket ediyor” denildi.

Söz konusu gelişmenin “siyasi kararların bir sonucu” olduğunu savunan rapor, “Aktörler şiddet araçlarını faal biçimde sahipleniyor ve bunları siyasi, ekonomik ya da toprak çıkarlarını dayatmak için kullanıyor. Farklı hareket edebilirlerdi. Buna şuurlu olarak karşı karar verdiler” değerlendirmesine yer verildi.

Almanya ve AB’ye somut öneriler

Rapora nazaran, kurallara dayalı memleketler arası sisteme ve çok taraflı iş birliğine bağlı kalan devletler bugün büyük bir baskıyla karşı karşıya. Araştırmacılar, Almanya ve Avrupa Birliği’ne savunma ve silahlanma alanında ABD’ye olan bağımlılığı azaltmayı tavsiye ediyor.

Bunun yanı sıra raporda, Alman hükümetinin memleketler arası hukuk ihlallerini “kararlı biçimde isimlendirmesi” gerektiği vurgulandı. Venezuela ve İran örneklerinde olduğu üzere bu çeşit ihlallere göz yumulmasının Almanya’nın milletlerarası güvenilirliğini zedelediği belirtildi. Schetter, “Almanya’nın BM Güvenlik Kurulu süreksiz üyeliği adaylığında başarısız olması bir ihtar niteliği taşımalı” dedi.

Kalkınma siyasetine da eleştiri

Rapor, Almanya’nın kalkınma siyasetindeki tekrar yapılanmaya da eleştirel bir gözle yaklaşıyor. Kesilen bütçeler nedeniyle giderek daha fazla ulusal çıkarlara odaklanan bir kalkınma iş birliğinin sadece “normatif özünü” müdafaası halinde yeni savaşbeylerinin keyfiliğine karşı bir istikrar ögesi oluşturabileceği vurgulandı. “Kalkınma işbirliği sadece göçü önlemeye ya da hammadde teminatına hizmet ettiğinde barış siyaseti açısından manasını yitirir” diyen Schetter, asıl katma pahanın iştiraklere ve milletlerarası tertibe duyulan itimadı pekiştirmek olduğunu ekledi.

1987’den bu yana her yıl yayımlanan Barış Raporu’nu bu yıl da BICC, PRIF ve IFSH ile birlikte Duisburg-Essen Üniversitesi Kalkınma ve Barış Enstitüsü (INEF) hazırladı.

DW, epd / BÜ, JD