Türkiye’nin mesken sahipliğinde Antalya’da gerçekleşen 31’inci Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi’nde (COP31) gece geç saatlere kadar süren müzakereler sonrasında sunulan taslak metin, yansılara yol açtı.
20 Kasım Cuma günü tamamlanması planlanan COP31’de uzlaşma sağlanamaması sebebiyle müzakereler 14’üncü güne uzadı. Son taslak metne ait kesin kararın bugün verilmesi bekleniyor.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Genel Kurul öncesinde basına yaptığı açıklamada, hazırlanan örtü kararın kabul edilmesi için ülkelere davette bulundu.
“Biz genel konseyde bu kararın çıkması noktasındaki irademizi birazdan taşıyacağız. Kelam tarafların” diyen Kurum, “Eğer burada samimiyet varsa, nitekim bir şey yapılmak isteniyorsa, bu salonda bunun yapılacağına inanıyorum” tabirlerini kullandı.
Kararın çıkmaması halinde de “çözümsüzlük” ihtarında bulunan Kurum, “Çıkmaması halinde, COP sürecini çözümsüzlüğe sokacakların kendilerini bu manada değerlendirmeleri gerektiğini düşünüyorum. Niçin çıkarmıyoruz? Niçin ilerletmiyoruz?” dedi.
Taslak metin, ülkelerin 2015 yılında Paris’te benimsedikleri global sıcaklık artışını sanayi öncesi periyoda kıyasla 1,5 dereceyle sonlandırma amacını tutturamayacaklarını açıkça kabul ediyor. Lakin metinde, bu eşiğin aşılmasının hem boyutunun hem de mühletinin sonlandırılmasının hedeflendiği belirtiliyor.
Fransa ve Almanya’dan metne itiraz
Taslak metinde tartışma yaratan hususların başında fosil yakıtlardan çıkış geliyor.
Metinde, dünyanın iklim krizinin tırmanmasının esas sebepleri olan bu fosil güç kaynaklarından kademeli olarak vazgeçilmesini öngören ve 2023 yılında Dubai’de alınan karara genel bir atıf bulunuyor. Fakat metinde petrol, kömür ve doğal gazdan açıkça kelam edilmemesi Avrupa ülkeleri ile çok sayıda iklim muhafaza örgütünün beklentisini karşılamıyor.

Son taslak metne Almanya ve Fransa’dan itiraz geldi. Almanya Çevre Bakanı Carsten Schneider, Almanya’nın son karar taslağına dayanak vermediğini açıkladı. Schneider, taslak metinde fosil güç kaynaklarından uzaklaşılmasına yönelik açık bir taahhüdün yer almaması sebebiyle, mevcut metnin “Almanya açısından onaylanabilir olmadığını” söyledi. Schneider, Antalya’da ülkesine dönmeden yaptığı açıklamada, COP31’de müzakerelere katılan 200’den fazla ülkenin hâlâ bir uzlaşmaya varıp varamayacağı konusunda ise kuşkuları olduğunu tabir etti.
Fransa Çevre Bakanı Monique Barbut, “Başkanlığın bu Pazar sabahı sunduğu metin, bir evvelkinden daha da zayıf” dedi. Bu bahiste geri adımın “kabul edilemez” olduğunu belirten Barbut, kömür, petrol ve doğal gazdan çıkışa ait rastgele bir söze metinde yer verilmemesini de eleştirdi. Barbut, AB ve müttefiklerinin gece boyunca bir uzlaşı metni üzerinde çalıştığını, lakin bu teklifin reddedildiğini söyledi.
Uluslararası toplum, 2023 yılında Dubai’de düzenlenen iklim tepesinde kömür, petrol ve doğal gazdan vazgeçilmesi konusunda uzlaşmıştı; lakin bu karar somut maksatlar içermiyordu. O tarihten bu yana BM iklim müzakereleri bu mevzuda ilerleme kaydedemedi. Bunun sebebi, Suudi Arabistan ve Rusya üzere petrol üreticisi ülkelerin yeni adımları engellemesi. Gelinen noktada, daha evvel üzerinde mutabakata varılmış kararların tekrar teyit edilmesi bile tartışmalı hale gelmiş durumda.
Zirveden ayrılan heyetler oldu
İklim konferanslarının uzaması olağan olsa da taraflar arasında hâlâ derin görüş ayrılıklarının bulunması alışılmadık bir durum olarak bedellendiriliyor. Cumartesi günü çok sayıda bakan ve hatta bazı ülkelerin heyetlerinin konferanstan ayrıldığı dikkat çekti. İklim konferanslarında karar alınabilmesi için kâfi sayı kuralı bulunuyor. Buna nazaran yaklaşık 200 ülkenin en az üçte ikisinin temsil edilmesi gerekiyor.
Elektrifikasyon gayesi öne çıkıyor
Belgede, Türkiye’nin önerdiği elektrifikasyon maksadı tekrar ele alınıyor. Buna nazaran elektriğin kesin güç tüketimindeki hissesinin 2035 yılına kadar mevcut yüzde 23 düzeyinden yüzde 35’e çıkarılması öngörülüyor.
Elektrifikasyonla, dünya genelinde daha fazla arabanın, ısıtma sisteminin ve sanayi tesisinin akaryakıt ya da doğal gaz yakmak yerine elektrikle çalışması hedefleniyor.
Bu dönüşümün verimlilikte değerli kazanımlar sağlayacağı ve bilhassa elektriğin güneş, hidroelektrik yahut rüzgâr üzere yenilenebilir kaynaklardan elde edilmesi durumunda iklim muhafazasına katkıda bulunacağı belirtiliyor. Fakat metin taslağında sadece “diğerlerinin yanı sıra pak güç kullanımını artırmaya yönelik çabalardan” kelam ediliyor. Uzmanlara nazaran bu tabir nükleer enerjiyi de kapsıyor.
İklim finansmanında belirsiz ifadeler
Öte yandan metin, birçok ülke açısından kritik bir husus olan iklim finansmanına ait sırf belirsiz sözler içeriyor. Taslakta, endüstrileşmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere iklim krizine ahenk sağlamaları gayesiyle yaptıkları ödemelerin 2035 yılına kadar üç katına çıkarılmasını öngören ve 2025 yılında Brezilya’da alınan karar tekrar teyit ediliyor.
Özellikle Afrika ülkelerinin beklediği formda ara amaçlar ya da ulaşılması gereken sonuncu toplam meblağ belirlenmiyor. Bunun yerine, bir sonraki konferansa kadar Etiyopya’da bir “uygulama yolu” üzerinde müzakere yürütülmesi ve buna ait bir planın (yol haritasının) hazırlanması öngörülüyor.
DHA, dpa, epd/JD, SÖ
YÖK: Suriye’deki Türk fakülteleri Şam’a devrediliyor
1
Gazeteci Nevşin Mengü hakkında 7,5 yıl mahpus istemi
50924 kez okundu
2
Meteoroloji’den Marmara ve Ege’de yüksek sıcaklık uyarısı
39169 kez okundu
3
Kanlı saldırı sonrası Devrim Muhafızları’ndan bildiri: Süleymani’nin gönüllerde yaktığı ateş hiçbir zaman sönmeyecek
4781 kez okundu
4
Çin’de kamyon alev aldı, cesur sürücü sayesinde facianın önüne geçti
4735 kez okundu
5
Cumhurbaşkanı’ndan savunma sanayiye büyük övgü!
4004 kez okundu