Petrol yine 100 dolara tırmandı, motorine büyük artırım geldi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Hürmüz Boğazı’nda tırmanan tansiyona Kızıldeniz’deki akınlar ve Rusya’nın dizel ihracatını yasaklaması da eklendi. Dünyanın en kıymetli güç ve ticaret güzergâhlarında yaşanan kesintiler, Brent petrol fiyatını tekrar 100 doların üzerine taşırken motorin ve akaryakıt fiyatlarının birçok ülkede süratle artmasına sebep oldu.

Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı kalması, Körfez ülkelerinin petrolü alternatif güney güzergâhlarından ihraç etme gayretlerini daha kıymetli hâle getirmişti. Fakat İran dayanaklı Husilerin Kızıldeniz’deki tankerleri maksat alması, bu çıkış yolunu da tehlikeye soktu. Nakliye maliyetlerinin, savaş riski sigortalarının ve rafine eser fiyatlarının artması, yükselişin hızla tüketicilere yansımasına sebep oluyor.

Türkiye’de motorine 4,20 lira artırım geldi

Küresel güç piyasalarındaki baskı Türkiye’deki akaryakıt fiyatlarına yansıyor. Motorinin litre fiyatına gece yarısından itibaren 4 lira 20 kuruş artırım geldi. Bu artışla İstanbul ve Ankara dahil birçok ilde motorinin litre fiyatının 80 liraya dayandı.

Benzin fiyatlarına da hafta başında yeni bir artış gündeme gelebilir.

Petrol sebep tekrar yükseliyor?

ABD ile İran’ın çatışmalara tekrar başlamasından iki hafta sonra Brent petrolün varil fiyatı 23 Temmuz’da 100 dolara ulaştı.

Bu, geçen ay kaydedilen en düşük düzeye kıyasla yaklaşık üçte birlik artış manasına geliyor. Fakat fiyat hâlâ çatışmaların doruğa çıktığı Nisan ayında görülen 126 doların altında.

Petrol fiyatlarındaki son sıçramanın esas sebebi, Kızıldeniz’deki tansiyonun önemli biçimde tırmanması oldu. Hürmüz Boğazı fiilen kapalı kalırken bu gelişme, Körfez petrolünün alternatif güney güzergâhlarından ihraç edilmesine yönelik uğraşları da sekteye uğratabilir.

Yemen merkezli ve İran dayanaklı Husi isyancılar Çarşamba günü çatışmaya dahil oldu. İki Suudi petrol tankerine yönelik taarruzların sorumluluğunu üstlenen Husiler, Kızıldeniz’deki ticari gemi trafiğini daha da aksatmakla tehdit etti.

Kızıldeniz güzergâhı, Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Körfez dışındaki limanlara uzanan boru çizgileri üzerinden petrol ihracatını kısmen sürdürmesini sağlayan bir emniyet supabına dönüşmüştü.

Hürmüz Boğazı global petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biriFotoğraf: Wen Xinnian/Xinhua/dpa/picture alliance

Kızıldeniz’deki tansiyon petrol piyasaları için ne manaya geliyor?

Enerji analistlerine nazaran Kızıldeniz’de tam kapsamlı bir abluka, Hürmüz krizinin akabinde global güç dalına ikinci bir darbe vurabilir.

Kızıldeniz’in güney ucundaki dar geçit Babülmendep Boğazı, mümkün Husi ablukasına karşı bilhassa savunmasız kabul ediliyor.

Enerji danışmanlığı şirketi Rystad Energy’den analist Jorge Leon’a nazaran, Husi hücumlarından evvel Babülmendep’ten günde yaklaşık 2,5 milyon varil Suudi petrolü geçiyordu.

Kızıldeniz güzergâhı, Suudi Arabistan ile BAE’nin günde yaklaşık 6,8 milyon varil ham petrol ihraç etmesine imkân sağlıyordu. Bu ölçü, olağan şartlarda Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün yaklaşık yarısına karşılık geliyor.

Leon, petrol piyasasının Kızıldeniz güzergâhına “giderek daha bağımlı” hâle geldiğini belirterek, her iki rotanın da kullanılamaması durumunda “petrol fiyatlarında önemli bir sıçrama” yaşanabileceği ihtarında bulundu.

Goldman Sachs, Husi hücumlarından evvel Salı günü yaptığı varsayımda Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda petrol fiyatlarının yılın dördüncü çeyreğinde varil başına 120 dolara kadar çıkabileceğini açıkladı. Bankanın temel senaryosu ise Brent petrolün yaklaşık 80 dolarda dengelenmesi yönünde.

Yüksek petrol fiyatları tüketicilere ne kadar süratli yansır?

Amerikan Otomobil Birliği’nin (AAA) datalarına nazaran, ABD’de akaryakıtın ortalama galon fiyatı Perşembe günü 4,09 dolara yükseldi. Bir ay evvel bu sayı 3,92 dolardı.

ABD Başkanı Donald Trump’a Çarşamba günü Georgia eyaletinin Atlanta kenti yakınlarındaki bir aktiflikte tekrar yükselen petrol fiyatları soruldu. Trump şu cevabı verdi: “Düşecek, hatta tahminen başladığımız düzeyin bile altına inecek. Ancak bana biraz vakit verin.”

Almanya’nın en büyük otomobil kulübü ADAC, Çarşamba günü akaryakıtın litre fiyatının yaklaşık 2,15 euroya yükseldiğini açıkladı. Bu, süreksiz barış mutabakatının imzalanmasından kısa mühlet sonra görülen en düşük düzeye kıyasla 33 sentlik artış manasına geliyor. Motorinin litre fiyatı ise bir ay evvelki 1,73 eurodan yaklaşık 2,18 euroya çıktı.

Dünya genelinde de benzeri bir tablo yaşanıyor. Pakistan ve Filipinler’de besbelli fiyat artışları bildiriliyor. Hindistan’da ise ulusal petrol şirketlerinin ek maliyetleri üstlenmesi sebebiyle fiyatlar şimdilik büyük ölçüde değişmedi.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, tüketicinin karşısına en görünür biçimde akaryakıt tabelalarında çıkıyor. Piyasadaki her yeni dalgalanma bir sonraki fiyat değişiminin ne vakit olacağı sorusunu gündeme taşıyorFotoğraf: Rene Traut/IMAGO

Akaryakıt fiyatlarındaki artış sürecek mi?

Dünyanın en stratejik deniz geçitlerinden ikisinin uzun müddet kapalı kalması, global petrol arzında yeni bir şok yaşanması ihtimalini artırabilir.

Husilerin tehdidinin akabinde Kızıldeniz’de oluşan savaş riski, denizcilik sigorta primlerini de süratle artırdı.

İran Savaşı’nın birinci haftalarında ABD ve kimi öbür ülkeler, yükselen fiyatları dengelemek hedefiyle stratejik petrol rezervlerinden milyonlarca varil piyasaya sürmüştü.

Ancak bu acil durum stoklarının artık değerli ölçüde azalması sebebiyle kimi güç analistleri, rezervlerin mevcut fiyatlarla yine doldurulmasının daha değerli olacağı ve petrol fiyatlarını daha da yükseltebileceği ikazında bulunuyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne (EIA) nazaran, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı olan ABD, savaş sırasında global sevkiyatlarını artırdı. Nisan ayında ihracat günlük 5,6 milyon varile ulaştı.

Emtia analiz şirketi Sparta Commodities’in kıdemli petrol analisti June Goh, bu hafta yayımladığı araştırma notunda ABD’nin yerli tüketicilere öncelik vermek için ham petrol yahut rafine eser ihracatına kısıtlama getirebileceği ihtarında bulundu.

Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin ise savaşın birinci aylarında alımlarını son on yılın en düşük düzeylerine çekti. Bunda düşük talep ve ülkenin sahip olduğu büyük rezervler tesirli oldu.

Ancak ticari stokların yavaş yavaş azalması sebebiyle birtakım analistler Pekin’in yılın ikinci yarısında ithalatını yine artırmasını bekliyor. Bu gelişme, fiyatlar üzerindeki baskıyı daha da güçlendirebilir.