ABD’nin Rus petrolünde hali neden değişti?

BEĞENDİM

ABONE OL

News

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, arz problemlerini aşmak gayesiyle Rusya’nın Hindistan’a petrol satışına yönelik yaptırımları hafifletme kararı, Moskova’nın savaş kaynaklarını kesmek konusunda Washington’un ne kadar kararlı olduğuna dairsoru işaretleri doğurdu.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Trump’la geçen ay imzaladığı ticaret mutabakatında ülkesinin Rus petrolü alımını durdurmayı kabul etmişti. Trump, Rusya’dan petrol alan Hindistan’ı sık sık eleştiriyordu.

Ancak ABD, 5 Mart Perşembe günü Hint rafinerilerine Rus petrolünü tekrar satın alabilmeleri için 30 günlük bir muafiyet tanıdığını duyurdu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent X hesabından, şunları yazdı: “Hindistan, Amerika Birleşik Devletleri’nin vazgeçilmez bir ortağıdır. Yeni Delhi’nin ABD petrol alımlarını artıracağını öngörüyoruz. Bu süreksiz tedbir, İran’ın global enerjiyi rehin alma teşebbüsünün yarattığı baskıyı hafifletecektir.”

ABD, siyasetini neden değiştirdi?

ABD ve İsrail’in İran’a taarruzlarının akabinde global petrol fiyatları süratle yükseldi. İran’ın fiilen kapattığı stratejik ehemmiyete sahip Hürmüz Boğazı’ndan petrol arzı azalırken, Tahran’ın Körfez ülkelerine misilleme akınlarının sonucu olarak bölge genelinde petrol üretimi de aksadı.

ABD, global piyasada zati mevcut olan Rus petrolünün ticaretine tekrar müsaade vererek arz ve fiyat baskılarını hafifletmeye çalıştığını söylüyor.

Dünyanın üçüncü büyük ham petrol ithalatçısı Hindistan’daki rafinerilere verilen süreksiz lisans, 5 Mart’tan evvel gemilere yüklenmiş olan Rus ham petrolü ve petrol eserlerini kapsıyor. Bu eserlerin Hindistan’a teslim edilmesi ve bir Hint şirketi tarafından satın alınması da kaide koşuluyor.

DW’ye konuşan Kiev İktisat Okulu’ndan Rusya’ya yaptırımlara dair bir uzman olan Ben Hilgenstock, ABD hükümetinin “küresel petrol fiyatı sıkıntısına süratli tahlil aradığını” söylüyor.

Piyasada aslında bulunan Rus petrolünün “bu tahlile en uygun adaylardan olduğunu” söyleyen Hilgenstock, bu “geçici” tedbirin Kremlin’i güçlendirmeden Hindistan’a yardımcı olacağını savunuyor.

Uzman isim “yaptırımların daha da azaltılması” konusunda ise hâlihazırda denizde bulunan petrol ölçülerine işaret ediyor: “Denizde yüz milyonlarca varil yaptırım uygulanmış petrol var. ABD Hazinesi, bu petrole uygulanan yaptırımları kaldırarak arz yaratabilir.”

Hindistan için kıymeti ne?

Hindistan, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgale başlamasından evvel Rus petrolünün kıymetli bir müşterisi değildi. Lakin, Rus petrolü milletlerarası piyasalarda alternatiflerine nazaran çok daha ucuz hale geldiğinde alımlarını artırdı.

Ancak Yeni Delhi, Trump idaresinin baskısıyla Rus petrolü satın almaktan vazgeçmeyi kabul etti. Hilgenstock bu kararın, “o periyotta global petrol fiyatlarının düşük olması ve Hindistan’ın Rusya dışında nispeten ucuz alternatifler bulabilmesi nedeniyle kolaylaştığını” söylüyor.

Hilgenstock, Trump idaresinin İran savaşı bittikten sonra Rus petrolüne yaptırımları devam ettirebileceğini belirtiyor.

Ancak şimdilik bu atağın Hindistan’daki rafinerileri rahatlatması beklenen. Hindistan, arz şoklarına ve fiyat artışlarına karşı savunmasız bir ülke. Ham petrol stokları çoklukla bir aydan daha az bir süreyi karşılıyor, öteki petrol eserlerinin stokları da sonlu.

DW’ye konuşan İngiltere merkezli güç danışmanlık şirketi Crystol Energy’nin CEO’su Carole Nakhle, “Bu, Hint rafinerileri için kurtarıcı bir durum. Alımlarını sıfıra indirmediler, lakin diğer tedarik kaynakları arıyorlardı” diyor .

Hindistan Petrol ve Doğalgaz Bakanı Hardeep Singh Puri, bu hafta yaptığı açıklamada, “Ortadoğu’dan kaynaklanan kısa vadeli aksaklıklara karşın ülkenin petrol stoklarının kâfi olduğunu” söylese de, ülkeye ithal edilen ham petrolün yaklaşık yarısı Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.

ABD’nin kararından evvel Hindistan’daki rafineriler ve hükümet, mümkün arz kıtlıklarıyla başa çıkmak için acil tedbirler üzerine çalışıyordu. Rusya, yaptırımların ertelenmesi beklentisiyle daha fazla kargoyu Hint sularına yönlendirmişti bile.

Yaptırımların ertelenmesi Rusya’ya fayda mı?

Analistlere nazaran, 30 günlük erteleme uzatılmazsa, Rusya için değerli bir fark yaratması pek muhtemel değil.

Hilgenstock ve Nakhle’nin her ikisi de, Çin’in ortalarında bulunduğu Asya’daki başka ülkelerin bu petrolü zati satın alacağını söylüyor.

Hilgenstock, “Asıl soru bunun ne kadar süreceği. Bir iki ay sürerse sorun değil. Rusya’ya biraz nefes alma alanı sağlar, lakin sahip oldukları temel meselelerin hiçbirini çözmez” diyor.

Düşük petrol fiyatları ve bilhassa ABD’nin Rus petrol şirketleri Rosneft ve Lukoil’e uyguladığı yaptırımlar nedeniyle Rusya’nın güç gelirleri 2024’te yaklaşık yüzde 20 düştü.

Öte yandan yaptırımlar, bir formda Rus petrolünü satın almaya devam eden ülkeler için giderek artan bir fiyat indirimine yol açtı. Çin ve Hindistan’ın akabinde Türkiye de Rus petrolünün değerli müşterileri ortasında.

Hilgenstock, İran akınları başlamadan evvel Rus petrolünün durumunun “iç karartıcı” olduğunu ve gösterge fiyatının varil başına 30 dolara kadar düştüğünü söylüyor: “Bu çok, çok makûs.”

Uzman isim bilhassa Rusya’ya yaptırımların eskisi üzere yürürlükte kaldığı bir durumda, savaş sona erer ermez piyasanın eski haline döneceğini öngörüyor.