Türkiye’de “İran savaşı enflasyonu artıracak” telaşı

BEĞENDİM

ABONE OL

News

İran savaşı, İran ile 534 kilometrelik sonu bulunan ve yıllık 5,5 milyar dolarlık ticaret yapan Türkiye’de iktisada ait tasalar yaratıyor. İş dünyası temsilcileri bilhassa enflasyonla gayret ve ihracatta aksilikler yaşanacağına işaret ediyor.

Piyasa uzmanlarına nazaran de İran savaşının kısa vadeli tesirlerinden çok, Türkiye-İsrail alakalarının geleceği milletlerarası yatırımcıların radarında olacak.

Ekonomiden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Türkiye iktisadının dışsal şoklara karşı dayanıklılığına dikkat çekerek “Makroekonomik temellerimiz sağlam. Ekonomimiz bundan evvel de yaşanan birçok dışsal tesire karşı dirençli yapısını ispat etti” tabirlerini kullandı.

Yılmaz, bölgede yaşanan jeopolitik tansiyonların ekonomik yansımalarına ait ise “Bölgemizde yaşanan jeopolitik gelişmelerden kaynaklanacak süreksiz tesirlere karşı kurumlarımız ön alıcı önlemler almış durumda. Gelişmeler yakından takip edilmeye devam edilecektir” açıklaması yaptı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise yaptığı değerlendirmede, Türkiye iktisadının güçlü makroekonomik temellere sahip olduğunu belirterek, piyasaların sağlıklı işleyişinin sürdürülmesi maksadıyla gereksinim duyulması halinde gerekli tüm adımların atılacağını kaydetti.

Enflasyonu nasıl etkileyecek?

Hükümet kanadından gelen olumlu açıklamalara karşın savaşın uzun bir mühlete yayılması halinde, Türkiye iktisadının bilhassa dış ticaret ve enflasyonla gayrette zorlanabileceği iddia ediliyor.

İktisatçı Mahfi Eğilmez, kendi internet sitesinde yayınladığı yazısında, “Kurda ve başka güç fiyatlarında eş vakitli artış yaşanması hâlinde bu tesir cari açıkta 5 milyar dolara, enflasyonda 1,2 puana kadar çıkabilir” dedi.

Son üç günde Türkiye’ye “carry trade” ile gelen sıcak paranın dörtte birinin çıktığının kestirim edildiğini tabir eden Eğilmez, “Kuşkusuz her kriz tıpkı vakitte tekrar pozisyonlanma fırsatı da yaratır. Türkiye güç koridoru rolünü güçlendirebilir, LNG kapasitesini artırabilir, yenilenebilir güç yatırımlarını hızlandırabilir. Lakin kısa vadede maliyetlerin, mümkün fırsatlardan daha ağır bastığını kabul etmek gerekir” yorumunu yaptı.

Dış ticaret ve cari açık için risk

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan Ocak ayına ait süreksiz dış ticaret bilgilerine nazaran, Türkiye’nin dış açığı 2025 yılının tamamında bir evvelki yıla nazaran yüzde 11,9 artışla 92 milyar 9 milyon dolar olarak gerçekleşmişti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 2025 Aralık ayı “Ödemeler İstikrarı İstatistikleri” bilgilerine nazaran ise Türkiye’nin cari süreçler hesabı Ocak-Aralık 2025 periyodunda 25,21 milyar dolar açık verdi.

DW Türkçe’ye konuşan Dış Ticarete İstikamet Verenler Derneği (DIŞYÖNDER) Lideri Dr. Hakan Çınar, Ortadoğu’da yaşanan savaşın başta petrol ve doğalgaz olmak üzere güç fiyatlarında önemli artışları beraberinde getireceğini söylüyor.

“İhracata olumsuz tesiri olacak”

Özellikle dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın risk altına girmesinin fiyatların süratli halde yükselmesine neden olabileceğini kaydeden Dr. Çınar, enerji maliyetlerindeki bu artışın global enflasyonu olumsuz etkileyeceğini söz ediyor.

İran, akınlar sonrası güneyindeki Hürmüz Boğazı’ndan gemilerin geçişini durdurmuştu. Hürmüz, global güç sevkiyatı açısından en kıymetli noktalardan biri.

Türkiye açısından ise artan güç ithalat maliyetleri ve cari açık, yükselen enflasyon, kur ve finansman baskısı üzere tesirlerin olacağına işaret eden Hakan Çınar, “Petrol fiyatının artışı ile ithalat maliyetlerimizin yükseleceği kesin. Yanı sıra ihracatımız ve ihracatçılarımız da bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Bilhassa kimya, plastik ve güç ağır dallarımız daha fazla etkilenecektir. Lakin savaşın uzun sürmemesi ve kısa müddette sonuçlanması mümkün olursa tesirler çok fazla sürmeyecektir” değerlendirmesinde bulunuyor.

Türkiye-İran ticareti ne durumda?

2025 sonu itibariyle Türkiye ile İran ortasındaki ticaret hacmi 5,5 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. Bunun 3 milyar dolar Türkiye’nin ihracatından, geri kalan yaklaşık 2,5 milyar dolar ise İran’dan yapılan ithalattan oluşuyor. Türkiye’nin İran’dan ithalatının değerli bir kısmını doğalgaz oluşturuyor.

EPDK’nın doğalgaz piyasası yıllık dal raporuna nazaran İran, Türkiye’nin yıllık doğalgaz ithal ettiği ülkeler ortasında Rusya ve Azerbaycan’ın akabinde üçüncü sırada yer alıyor.

Öte yandan Türkiye, ABD yaptırımları nedeniyle 2019’dan beri İran’dan resmi olarak ham petrol ithalatı yapmıyor. Türkiye’nin İran’a ihracatında ise makine ve ekipmanları, kimyevi eserler ve besin birinci sıralarda yer alıyor.

Şu anda hem İran hem Körfez bölgesi ile ticaret konusunda bir belirsizlik olduğunu lisana getiren Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Lider Yardımcısı ve Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Fikret Kileci, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada “Şu anda sağlıklı bir strateji belirlemek pek mümkün değil” diyor.

Bu süreçte tez karar vermenin ve durum almanın yanlış olacağına vurgu yapan Kileci, “Böyle ortamlarda en kıymetli şey itidalli davranmaktır. Mantığımızı kullanacağız, bekleyeceğiz, duruma nazaran hareket edeceğiz” diye konuşuyor.

Türkiye iş dünyası olarak gerek İran gerekse Körfez ülkeleri ile yakın ticari bağlara sahip olduklarını, binlerce Türk şirketinin bu pazarlarda iş yaptığını belirten Kileci, “Biz tüccarız, üreticiyiz, işimizi yapmak zorundayız. Fakat bu işimizi yaparken Türkiye’ye ziyan verecek bir gelişme varsa, orada biz de ziyan etmeyi göze almalıyız. Tabi böylesi bir durumda devletin vereceği takviyeler de önemli” formunda konuşuyor.

Ekonomiye ait beklentiler değişti

Ortadoğu’da tırmanan savaş, yüksek enflasyonla uğraş eden Türkiye’de faiz siyasetlerini da etkileyecek.

İran’a atak öncesinde, yüzde 37 seviyesinde olan siyaset faizinin 12 Mart’ta yapılacak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplantısında en az 100 baz puan indirilmesi beklentisi hakimdi. ABD-İsrail’in İran’a saldırması ve İran’ın Körfez ülkelerini de içine alan misillemeleri sonrasında ise faiz beklentileri değişti.

Merkezi New York’ta bulunan bankacılık ve finansal hizmetler şirketi JPMorgan tarafından yapılan açıklamada, artan risk primi nedeniyle TCMB’nin 12 Mart’taki toplantıda faizleri yüzde 37’de sabit bırakacağı öngörüldü. Bankanın kıdemli ekonomisti Fatih Akçelik, 2 Mart tarihli notunda, “Risk primlerinin artması nedeniyle, TCMB’nin daha evvel öngördüğümüz 100 baz puanlık indirimi gerçekleştirmeyeceğini düşünüyoruz” dedi.

Kurum ayrıyeten, 2026 sonu siyaset faizi iddiası de yüzde 30’dan yüzde 31’e, enflasyon iddianın yüzde 24’ten yüzde 25’e, cari açık iddiasını ise 29 milyar dolardan 35 milyar dolara yükseltti.

Hollanda merkezli çok uluslu finans kuruluşu ING Küresel ise Ortadoğu’daki çatışmanın Orta ve Doğu Avrupa (CEE) üzerindeki tesirlerini değerlendirdiği bilgi notunda, Türkiye’nin petrol fiyatlarındaki değişimden en çok etkilenen ülke olabileceği iddiasında bulundu.

Petrol fiyatlarında yüzde 10’luk bir artışın Türkiye’de enflasyonu yaklaşık 1,10 puan üst taşıyacağı hesabını yapan kurum, mevcut gelişmelerin 12 Mart’taki toplantıda faiz indirimlerine büsbütün orta verilmesine işaret ettiğini ve odağın kur istikrarının korunmasına kayabileceğini söz etti.

“Türkiye-İsrail bağlantıları belirleyici olacak”

DW Türkçe’ye konuşan memleketler arası finansal danışmanlık şirketi STRFS (Stratejistanbul Financial Solutions) Baş Stratejisti Dr. Atahan Çelebi, Türkiye iktisadına ait beklentilerde bozulma ya da düzelme olması için bakılacak birinci gelişmelerden birinin Türkiye-İsrail alakaları olacağını söylüyor.

Artan petrol fiyatları nedeniyle cari açık ve enflasyonda yaşanacak aksiliklerin genel ekonomik görünümde büyük bir kahır yaşatmasını beklemediğini tabir eden Atahan Çelebi, “Evet, dış ticaret istikrarında ve enflasyon beklentilerinde belirli ölçüde bozulmalar olacak. Faiz indirimleri de bir müddet askıya alınabilir. Lakin memleketler arası yatırımcı için çok daha kıymetlisi Türkiye ve İsrail’in savaş sonrasında birbirlerine karşı nasıl konum alacağı olacak” değerlendirmesinde bulunuyor.

Çelebi şu görüşleri lisana getiriyor:

“Burada bizi daha çok ilgilendiren, para siyasetini ya da ekonomik istikrarları daha çok etkileyecek şey İran’dan sonra Suriye’de, Türkiye ve İsrail’in birbirine olan yakınlaşmasının derecesi olacaktır. Yaptığımız hesaplamalar İsrail’deki yatırımcıların da Türkiye’dekiler kadar bu hususta merak içinde oldukları tarafında. Bu tarafta atılacak adımları yakından takip etmemiz gerekecek.”