10 Ekim Tren Garı saldırısı: 16 sanık hâlâ firarda

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Ankara Tren Garı Meydanı’nda 10 Ekim 2015 tarihinde 103 kişinin hayatını kaybettiği IŞİD terör saldırısının üzerinden dokuz yıl geçti. Hücumla ilgili Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesinde yıllardır süren dava belgesinden ise geçen Temmuz ayında karar çıktı.

Tutuklu sanıklar Yakup Şahin, Hakan Şahin, Resul Demir, İbrahim Halil Alçay, Hacı Ali Durmaz, Erman Ekici, Talha Güneş, Hüseyin Tunç ve Metin Akaltın insan öldürme cürmünden 101’er kez ağırlaştırılmış müebbet, öldürmeye teşebbüs hatasından da 379’ar defa 18 yıl mahpus cezasına çarptırıldı.

Hakkında dava açılan 26 sanıktan 16 kişi ise hala firari durumda. Bu bireylerin de IŞİD üyesi oldukları iddia ediliyor. Atak ile ilgili ihmali olduğu tarafında tespitler yapılan birtakım kamu vazifelileri hakkında ise soruşturma müsaadesi çıkmamıştı.

Peki bu atak başşehrin göbeğinde nasıl meydana geldi ve tartışmalara neden olan dava sürecinde neler yaşandı?
Akının öncesi ve sonrasında yaşananları 10 unsurda derledik.

Gar katliamında gaye alınan miting neydi?

Saldırı öncesinde, AKP’nin tek başına iktidarı kaybettiği 7 Haziran 2015 seçimlerinin akabinde Türkiye çatışmalı bir sürece girmişti. İktidar tahlil sürecini rafa kaldırmış, bir yandan IŞİD öteki yandan PKK’nın taarruzları artmış, askeri operasyonlar da tekrar başlamıştı. Bu süreçte sivil toplum örgütleri KESK (Kamu İşçileri Sendikaları Konfederasyonu) , DİSK (Türkiye Devrimci Emekçi Sendikaları Konfederasyonu), TMMOB (Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği) ve TTB (Türk Tabipleri Birliği) 10 Ekim 2015 tarihinde Ankara Sıhhiye Meydanı’nda “Savaşa inat. Barış çabucak artık. Barış, emek, demokrasi” sloganıyla bir miting düzenleme kararı aldı. Ankara Valiliğinden alınan müsaadeyle yapılması planlanan mitinge katılacaklar için toplanma alanı olarak Ankara Tren Garı Meydanı belirlendi.

Fotoğraf: picture-alliance/AA

Miting için kâfi güvenlik tedbirleri alındı mı?

Ankara’da geçmişte düzenlenen benzeri mitingiler için kent girişlerinde sıkı güvenlik tedbirleri alınırken 10 Ekim öncesinde başşehre girişlerdeki arama noktalarının kaldırıldığı sonradan anlaşıldı. Hem mitingin iştirakçileri hem de IŞİD militanları yolda durdurulmadan hareket öncesinde Ankara’ya problemsiz ulaştı. Miting için Sıhhiye Meydanı’nda 2 bin 44 polis görevlendirilmişti. Toplanma alanı olan Gar etrafında ise sadece 129 polis vardı. Gar Meydanı’na gelenler rastgele bir aramadan geçirilmedi.

Miting öncesinde akın istihbarı alındı mı?

10 Ekim öncesi Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat ve Terörle Çaba Daire Başkanlığı tarafından IŞİD’in canlı bomba saldırısı düzenleyeceğine yönelik birçok istihbarat alınıyordu. Akından 25 gün evvel de misal bilgiler geldi. Gelen istihbaratta “DEAŞ’ın (IŞİD) yapmaya karar verdiği büyük bir hareket için seçtiği kümesi Suriye’deki bir kampta özel eğitime aldığı, aksiyonun uçak-gemi kaçırma ya da miting-kalabalık yerde çok sayıda canlı bomba patlatma biçiminde olabileceği” uyarısı yapılıyordu. İçişleri Bakanlığının katliamdaki ihmallere ait yürüttüğü idari soruşturmada Emniyet ve MİT’in IŞİD’in terör saldırısı düzenleyeceğine ait 62 farklı istihbarat notu geçtiği tespit edildi. Emniyet’in canlı bomba listesinde yer alan ve “terör nitelikli kayıp şahıs” olarak aranan Yunus Emre Alagöz’ün yapılan telefon dinlemelerinde ailesiyle vedalaştığı dahi biliniyordu. Üstelik Alagöz’ün kardeşi Pir Abdurrahman Alagöz, 20 Temmuz 2015’teki Suruç katliamının failiydi.

Fotoğraf: Getty Images/AFP/A. Altan

Gar’daki katliam nasıl gerçekleşti?

IŞİD’e Adıyaman’daki Dokumacılar kümesi üzerinden katılan Yunus Emre Alagöz ile kimliği tespit edilemeyen yabancı asıllı IŞİD üyesi, Gaziantep’teki hücre konutundan 9 Ekim 2015 gecesi yola çıktı. Canlı bombaları taşıyan aracı IŞİD’in Gaziantep sorumlusu Yunus Durmaz’ın yardımcısı Halil İbrahim Dingin kullanırken önünde de Yakub Şahin’in kullandığı bir araç ona eskortluk yapıyordu. Dingin ve Şahin, IŞİD üyelerini Ankara’ya bırakarak geri döndü. Ve iki IŞİD üyesi, Gar Meydanı’na gelerek saat 10.04’te üç saniye aralıkla üzerlerindeki bombaları patlattı. Atak sırasında ikisi çocuk 100 kişi hayatını kaybetti, 20’si çocuk 391 kişi yaralandı. Yaralanan üç kişi ise daha sonra hayatını kaybetti.

Saldırıyı gerçekleştiren küme kimdi?

Ankara Gar katliamı, IŞİD’in Gaziantep hücresi tarafından organize edilmişti. Terör örgütününGaziantep sorumlusu, “Gaziantep emiri” olarak isimlendirilen Yunus Durmaz’dı. Durmaz, o devir Gaziantep’te IŞİD ismine önemli bir örgütlenmeye gitmişti. Katliamın akabinde operasyon yapılmak istenirken üzerindeki bombayı patlatan Durmaz’ın ele geçirilen bilgisayarı, kentteki örgütlenmeyi ortaya koydu. Bu notlarda Durmaz’ın 150 IŞİD üyesine Gaziantep’te askeri ve dini eğitim verdiği anlaşılıyordu. Durmaz, ayrıyeten bu şahısları 120 dolar ile 690 dolar ortasında değişen ölçüde maaşa bağlamıştı. Notlarda Durmaz’ın Gaziantep ve Kilis’i işgal planı yaptığı, Suriye’de bağlı olduğu ve “Suriye emiri” olarak isimlendirilen bireye örgüt militanlarını Arapların çalıştığı işyerlerinde çalışıyor üzere gösterip aksiyon gününe kadar saklanmalarını önerdiği de anlaşılıyordu. Ayrıyeten IŞİD’in başta Suriye hududundaki kentler olmak üzere birçok vilayette Alevi köyleri, dernekleri, kiliseleri, yabancı misyon temsilciliklerini, ÇYDD (Çağdaş Ömrü Destekleme Derneği) ve ADD (Atatürkçü Fikir Derneği) şubelerinin adreslerini fişlediği bu notlara yansımıştı.

Canlı bombayı taşıyan bireyle ilgili evvelce ne biliyordu?

Canlı bombaları Ankara’ya getiren Yakub Şahin’in katliamdan 11 gün evvel, 30 Eylül 2015’te, Gaziantep’in Nizip ilçesindeki bir gübre bayisinden amonyum nitrat almaya çalışması Emniyet’e ihbar edilmişti. 1 Ekim’de bu durum Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Daire Başkanlığına, 2 Ekim’de Gaziantep Emniyetine bildirildi. 7 Ekim’de ise Şahin’in telefonlarıyla ilgili dinleme kararı alındı. Fakat Yakub Şahin hakkında rastgele bir gözaltı kararı çıkarılmadı. Hatta Şahin, canlı bombaları Ankara’ya getirirken Adana Pozantı yolunda polis çevirmesine yakalandı. GBT sorgulaması yapılan Şahin, hakkında rastgele bir arama kararı bulunmaması nedeniyle yoluna devam etti.

Saldırı gününden bir fotoğraf Fotoğraf: picture-alliance/AA

Gar katliamı davasında neler yaşandı?

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, yürüttüğü soruşturma sonucunda ortasında IŞİD’in “Türkiye emiri” olduğu belirtilen İlhami Balı’nın da bulunduğu 35 kişi hakkında dava açtı. Sanıklardan 16’sı firariyken 19’u tutuklu yargılanıyordu. Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesi 2018’de davayı bitirerek 9 sanığı 101 kere ağırlaştırılmış müebbet mahpus, 11 bin 730’ar yıl mahpus cezasına çarptırdı. Mahkeme heyeti, başka beş sanığa “silahlı terör örgütüne üye olmak” hatasından 12’şer yıl, 4 sanığa ise birebir hatadan 7 yıl 6’şar ay mahpus cezasına çarptırdı. Sanık Erman Ekici’nin “silahlı terör örgütü yöneticisi olmak” hatasından 18 yıl mahpusla cezalandırılmasına hükmeden mahkeme, kelam konusu sanığın 100 kişiyi “kasten öldürme” ve 391 kişiyi “kasten öldürmeye teşebbüs etme” hatalarından da yargılanması için hata duyurusunda bulunulmasına karar verdi. Ayrıyeten firari 16 kişi hakkındaki evrak da ayrıldı. Yargıtay, temyiz incelemesinde 9 sanığa verilen 101 kere ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezasını onadı. Dokuz sanığa yaralama kabahatinden verilen kimi cezalar ise eksik inceleme nedeniyle 2022’de bozuldu. Lakin bu sanıklar hakkındaki öldürme cürmünden verilen cezalar onandı.

Hakkında bozma kararı verilen 9 sanık ile Erman Ekici tarafından tekrar başlayan Gar davasında son duruşma 24 Nisan’da görüldü. Cumhuriyet Savcısı, bu duruşmada temele ait mütalaasında Ekici’nin “anayasayı ihlal” hatasından bir kere ağırlaştırılmış müebbet, 101 taammüden öldürme hatasından 101 kere ağırlaştırılmış müebbet, öldürmeye teşebbüs kabahatinden ise 379 kere cezalandırma istedi. Mütalaada Yunus Durmaz’a Gar katliamı talimatının İlhami Balı tarafından Erman Ekici aracılığıyla gönderildiği vurgulandı. Savcı, Ekinci hakkında insanlığa karşı hata işlemek cürmünden ise ceza istemedi. Sanıklar Yakub Şahin, Hakan Şahin, Hacı Ali Durmaz, Halil İbrahim Alçay, Resul Demir, Hüseyin Tunç, Taha Güneş, Abdülmüttalip Demir, Metin Akaltın’ın 11 kişiyi öldürmeye teşebbüs cürmünden beraati istendi, katliamdan bir mühlet sonra hayatını kaybeden Mustafa Budak’a yönelik taammüden öldürme cürmünden ise ağırlaştırılmış müebbet talep edildi.

Firari sanıklarla ilgili durum ne?

Gar katliamı davasında IŞİD üyesi oldukları kestirim edilen 16 kişi hala firari durumda. Bunlar ortasında IŞİD’in bir devir Türkiye sorumlusu olan İlhami Balı, yöneticiler Deniz Büyükçelebi ve Edremit Tipe ile HDP Mersin ve Adana vilayet binalarına bombalı akınların faili Savaş Yıldız da bulunuyor. Haklarında yakalama kararı bulunan 16 sanık, bu süreçte yakalanamadı. Savcı, bu sanıkların belgesinin ayrılmasını istedi.

Ankara Gar katliamında hayatını kaybeden şahısların yakınları Fotoğraf: ADEM ALTAN/AFP via Getty Images

Gar katliamında ihmali olan kamu görevlilerine dava açıldı mı?

10 Ekim katliamının mağdurları, olayda ihmali bulunduğu belirtilen kamu vazifelilerinin de yargılanmasını talep etti. Buna ait o dönem İçişleri Bakanlığı idari, Ankara Başsavcılığı ise isimli soruşturma başlattı. Bakanlık müfettişlerinin hazırladığı 25 Şubat 2016 tarihli raporda, periyodun Ankara Emniyet Müdürü, İstihbarat Şube Müdür Vekili, TEM Şube Müdürü, eski Güvenlik Şube Müdür Vekili ve TEM Şubesi C Ofis amirinin ihmali olduğuna yönelik tespitler yapıldı. Fakat Ankara Valiliği, soruşturma müsaadesi vermedi. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı da buna karşı dava açmayınca kamu görevlilerine ait soruşturma belgesi kapandı.

Anayasa Mahkemesi Gar katliamındaki ihmal için ne dedi?

Anayasa Mahkemesi (AYM), bugüne kadar Gar katliamında kamu vazifelilerinin ihmaline ait evrakın kapatılmasıyla ilgili rastgele bir ihlal kararı vermedi. AYM’nin aldığı son kararda, katliamın mağdurlarının yaptığı ferdi müracaat yolu münasebetleriyle reddedildi. İç hukuk yollarının tüketilmesi nedeniyle kamu vazifelilerinin ihmaline ait süreç bundan sonra AİHM üzerinden devam edecek.

DW Türkçe’ye sansürsüz nasıl ulaşabilirim?