Sporda doping neden engellenemiyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Sporda sıkı tedbirlere karşın doping olaylarının önüne geçilemiyor. Bir atletin rakiplerine karşı üstünlük sağlamak üzere evvelce tanımlanmış “yasaklı maddeleri” kullanması ve haksız rekabete neden olması doping olarak tanımlanıyor.

Türkiye Dopingle Mücadele Komisyonu, Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA) ile sıkı bir iş birliği içerisinde çalışıyor. Fakat denetimler sıkılaştırılmış olmasına karşın doping hadiseleri tam olarak engellenemiyor.

Türkiye tarihi olarak doping olaylarıyla isminden bahsettiren bir ülke. Doping hadiselerini takip eden ve raporlayan resmi kurum olan Türkiye Dopingle Çaba Kurulunun (TDMK) ceza alan sportmen listesi hayli kabarık. Şu an Türkiye’de 56 atletin yasaklı husus kullanımı nedeniyle devam eden cezası bulunuyor. Atletizm, halter, güreş, boks, bisiklet üzere branşlarda dopinge daha çok rastlanıyor.

Uluslararası Test Ajansı (ITA), Mayıs ayı sonunda yayımladığı raporda üç Türk haltercinin son 12 ay içinde dopingle uğraş kurallarını ihlal ettiğini bildirmişti.

Türk halterciler Hakan Şükrü Kurnaz, Pelinsu Bayav ve Doğan Dönen, 1 Nisan – 21 Nisan 2023 tarihleri ortasında doping kurallarını ihlal ettikleri gerekçesiyle 22 ile 26 ay ortasında değişen hak mahrumiyeti cezalarına çarptırılmıştı.

Bunun yanı sıra 2024 Paris Olimpiyatları öncesi art geriye doping olayları patladı. Türk sportmenlerin kimileri doping nedeniyle Olimpiyat hakkını kaybetti. Madalya umudu olan atletlerden biri olan boksör Tuğrulhan Erdemir doping nedeniyle takımdan çıkarıldı. Ayrıyeten üç Olimpiyat madalyası sahibi ulusal güreşçi İstek Kayaalp, spor tabibi denetiminde kullandığı ilaçta yasaklı husus tespit edilmesi üzerine süreksiz olarak karşılaşmalardan men edilerek 2024 Paris Olimpiyatları takımının dışında tutuldu.

Peki, doping vakalarının neden önüne geçilemiyor?

Sporcunun sıhhatine ve spor mesleğine ziyanları bilinmesine karşın sportmenler performans üstünlüğü sağlamak için dopinge yöneliyor.

Bu durum ayrıyeten spor izleyicilerinin de karşılaşmaların adilliğine olan inancını kaybetmesine neden oluyor.

Prof. Dr. Haydar DemirelFotoğraf: privat

Yakın Doğu Üniversitesi Spor Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Haydar Demirel’in DW Türkçe’ye verdiği bilgilere nazaran, dopingin önüne geçilememesi ülkelerin regülasyonlarından, merdiven altı üreticilerin varlığına kadar pek çok faktöre dayanıyor.

2020 yılında Spor Hekimliği mecmuasında yayımlanan “Türkiye’de Sporda Dopingin Nedenleri ve Tahlil Yollarına Dair Uzman Görüşleri” isimli makalede Türkiye’de doping kullanımının yaygınlaşmasının nedenleri bilgisizlik, yüksek mükafatlar, spor kültürü, kontrollerin eksikliği ve makus idareler olarak belirtildi.

En çok hangi unsur kullanılıyor?

Demirel, en çok tercih edilen unsurların WADA’nın S1 olarak nitelendirdiği anabolik casuslar olduğunu, WADA bilgilerinin de bulunan yasaklı unsurların yüzde 42’sini S1 kümesinin oluşturduğunu gösterdiğini belirtti. Kelam konusu husus, bedende testesteron ve bu hormonun daha güçlü bir türevi olan dihidrotestosteronun (DHT) tesirlerini taklit eden sentetik bir unsur.

Söz konusu yasaklı hususlar kas kütlesini, kuvvetini ve kasın oksijen kullanabilme kapasitesini, hasebiyle direkt performansı etkiliyor.

Rusya’nın kabarık sicili

Ülke örneklerine baktığımızda doping konusunda Rusya’nın da sicili bir oldukça kabarık.

WADA, 2019 sonunda Rusya’yı dört yıl boyunca Olimpiyat Oyunları’ndan men etmişti. Rusya’nın karıştığı doping skandalı birinci olarak Brezilya’da düzenlenen 2016 Rio Olimpiyatları’na damgasını vurmuştu. Rusya ismine yarışan 67 Rus atletin WADA’nın raporu doğrultusunda Olimpiyatlar’a katılmalarına müsaade verilmemişti.

Fotoğraf: David J. Phillip/AP Photo/picture alliance

Paris 2024’te durum nasıl?

Paris’te gerçekleştirilen 2024 Yaz Olimpiyatları’nda da doping konusunda sıkı denetimler devam ediyor.

Dopingle çaba tedbirlerinin çeşitli kademelerinde binden fazla kişi misyon alıyor. Yaklaşık 800 kişi, atletleri testleri hakkında bilgilendirmek ve süreç boyunca onlara eşlik etmek üzere refakatçi olarak misyon yapıyor.

Paris 2024’te doktor olarak misyon yapan ve DW Türkçe’ye konuşan bir uzman, oyunlarda 6 binin üzerinde test gerçekleştirildiğini belirtti. Kelam konusu uzman ayrıyeten, doping denetimi maksadıyla atletlerden örnek alma süreçlerinin karşılaşma dışı ve karşılaşma içi olmak üzere iki formda de uygulanabileceğini tabir etti. Paris 2024 Olimpiyat Oyunları bünyesinde yer alan Olimpiyat Köyü’nün açıldığı 18 Temmuz tarihinden itibaren karşılaşma dışı testler uygulanmaya başladığı belirtildi.

Müsabaka içi doping denetimlerine ise karşılaşmalarla birlikte başlandı. Paris 2024 bünyesinde, Olimpiyat Köyü’nde ve karşılaşmaların yapıldığı her tesiste birer tane Doping Denetim İstasyonu bulunuyor. Doping denetimi, atletlerden idrar ve kan örnekleri alınarak yapılıyor.

Kimden alınacağı neye nazaran belirleniyor?

Olimpiyatlar’da vazifeli doktor, spor kısımlarının kendilerine has barındırdıkları risk skorlarının doping denetimleri ve sıklıklarını belirlediğini ve kural ihlallerinin sık görüldüğü branşlardan daha ağır örnek alındığını tabir etti. Prof. Dr. Haydar Demirel, WADA’nın bir sporcuyu takip ederken birebir antrenörün öbür atletinin dopingden yakalanıp yakalanmadığına dikkat ettiğini belirtti.

Tarihsel olarak daha yüksek doping oranları görülen kısımlarda Türkiye daha çok sportmen gönderdiği için, Türk atletler da sıklıkla doping denetimlerinden geçiyor.

DW Türkçe’ye manisiz ve sansürsüz nasıl ulaşabilirim?